بررسي تكانه ‏هاي قيمتي نهاده ها در بازار تخم مرغ ايران

تخم مرغ از مهم‏ترين محصولات پروتئيني با جايگاه ويژه در سبد غذايي خانوارهاي ايراني است. تغييرات زياد قيمت اين محصول مي تواند بر خريداران و توليدكنندگان بسيار تأثيرگذار باشد. سهم بزرگي از هزينه توليد تخم مرغ مربوط به مصرف دو نهاده سويا و ذرت است؛ از اين‏رو، قيمت تمام ‏شده و نوسان‏هاي قيمت تخم مرغ به‏ شدت به قيمت اين دو نهاده و نوسان‏هاي آن وابسته است. در پژوهش حاضر، با استفاده از آزمون باند، به كشف روابط بلندمدت و كوتاه مدت موجود بين قيمت تخم مرغ و قيمت هاي سويا و ذرت و همچنين، تأثير تكانه ‏هاي قيمتي واردشده به بازار اين نهاده ها در بازار تخم مرغ پرداخته شد. اين آزمون در قالب الكوي خودتوضيح با وقفه گسترده (َARDL) انجام و وجود رابطه هم‏ جمعي بين متغيرها در حالت‏هاي مختلف بررسي شد. از آنجا كه عدم وجود رابطه بلندمدت بين متغيرها در هر سه حالت مورد بررسي رد شد، الگوي تصحيح خطاي برداري (VECM) براي بررسي تكانه‏ هاي واردشده بر بازار تخم مرغ، مناسب تشخيص داده شد. نتايج پژوهش حاضر نشان داد كه تكانه ‏هاي وارد بر قيمت سويا بيشترين تأثير را در نوسان قيمت تخم مرغ در كوتاه ‏مدت دارد و در بلندمدت، رهبري قيمت تخم مرغ (افزايش يا كاهش قيمت تخم مرغ) توسط تكانه ‏هاي وارد بر بازار ذرت صورت مي گيرد. بنابراين، پيشنهاد مي‏شود كه در كوتاه‏ مدت، سياست‏گذار با اخذ سياست هاي تعرفه اي مناسب (تعرفه متغير مناسب با نوسان‏هاي قيمت جهاني نهاده ها)، از انتقال تكانه‏ هاي بازار سويا به تخم مرغ جلوگيري كند؛ همچنين، با توسعه كشت ذرت در مناطق مستعد كشت، نياز به واردات اين محصول را به حداقل رساند، چراكه با خودكفايي در توليد ذرت، تأثير تكانه هاي جهاني وارد بر بازار اين محصول و بازار تخم مرغ كاهش مي يابد و مهار تكانه‏ هاي داخلي آسان‏تر از تكانه ‏هاي جهاني خواهد بود.