تحليل تأثير افزايش قيمت آب بر واكنش كشاورزان و الگوي كشت محصولات كشاورزي دشت ورامين

در دشت ممنوعه بحراني ورامين، بيش از هشتاد درصد از منابع آب زيرزميني به مصارف بخش كشاورزي مي‌رسد و اغلب كشاورزان از آبياري سنتي استفاده مي‌ كنند. از نظر كارشناسان، يكي از علل راندمان پايين آبياري و اتلاف منابع آب در اين بخش پايين بودن قيمت نهاده آب نسبت به ساير نهاده‌هاست. هدف مطالعه حاضر تحليل تأثير افزايش قيمت آب بر واكنش كشاورزان و الگوي كشت محصولات دشت ورامين بود. بدين منظور، ابتدا ارزش اقتصادي نهاده آب از دو طريق ارزش پسماند و قيمت سايه‌ اي محاسبه شد و سپس، با استفاده از برنامه‌ريزي رياضي مثبت (PMP)، تحليل كشش تقاضاي آب و تأثير تغيير قيمت آب بر الگوي كشت صورت گرفت. داده‏‌هاي پژوهش از طريق تكميل پرسشنامه در سال زراعي 1400-1399 جمع ‌آوري شد. نتايج مطالعه نشان داد كه ارزش اقتصادي نهاده آب بين هفت تا ده برابر قيمت دريافتي از كشاورزان است؛ همچنين، در قيمت‌ هاي پايين نهاده آب، كشش تقاضا براي اين نهاده صفر است و در قيمت‌‏هاي‏ بالا، اعمال سياست افزايش قيمت آب منجر به كاهش سود كشاورزان شده و ممكن است از انگيزه آنها براي توليد بكاهد. از اين‏ رو، اعمال يكباره اين سياست مي‌ تواند منجر به واكنش‌هاي منفي از جمله تنش‌هاي اجتماعي شود. از اين‏ رو، توصيه مي ‌شود كه تعديل و افزايش قيمت نهاده آب به ‏صورت تدريجي در بلندمدت صورت گيرد تا مصرف اين نهاده اصلاح شود و الگوي كشت به سمت محصولاتي سوق يابد كه آب كمتري مصرف مي‌كنند.