تدوين و اولويت‌بندي ساختارهاي توسعه زنجيره ارزش مركبات جنوب كرمان و الزامات پايداري آن

در مطالعه حاضر، الگوي مطلوب زنجيره ارزش مركبات جنوب كرمان با توجه به مؤلفه‌هاي اقتصادي، اجتماعي- فرهنگي، زيست‌محيطي و ساختاري مورد بررسي قرار گرفت. براي تهيه اطلاعات مورد نياز، از روش‌ تكميل پرسشنامه از طريق برگزاري جلسات توجيهي به‌صورت مشاركتي براي خبرگان، متخصصان و كارشناسان مرتبط با توليد و تجارت صنعت مركبات منطقه (25 نفر) استفاده شد. به‌منظور تجزيه‏ وتحليل داده‌ها، محاسبه وزن معيارها و دستيابي به بهترين مدل زنجيره ارزش مركبات، از روش فرآيند تحليل سلسله‏ مراتبي (AHP) بهره گرفته شد. نتايج مطالعه نشان داد كه بر اساس مجموع چهار معيار اصلي و 21 زيرمعيار مورد مطالعه، از بين مدل‌هاي چهارگانه كسب‏ وكار در زنجيره ارزش، مدل «بازارساز» به‌عنوان بهترين مدل با بيشترين وزن نسبي (0.427) حائز رتبه اول و مدل «لايه‌اي» به‌عنوان كم‌اهميت‌ترين مدل با وزن نسبي 0.09 حائز رتبه چهارم شناخته شد؛ افزون بر اين، مدل‌هاي «يكپارچه» و «اركستر»، به‌ترتيب، با وزن‌هاي نسبي 0.277 و 0.196 در رتبه‌هاي دوم و سوم اهميت قرار گرفتند. معيارهاي يادشده با نرخ ناسازگاري 0.04 برآورد شد كه قابل اعتماد بودن قضاوت‌هاي نخبگان را به اثبات مي‌رساند. همچنين، معيار اقتصادي، به‌عنوان مهم‏ترين معيار با وزن 0.361 در انتخاب بهترين مدل زنجيره ارزش مركبات، نقش اصلي را ايفا كرده و رتبه اول را به‌خود اختصاص داده است؛ معيارهاي زيست‌محيطي، ساختاري و فرهنگي نيز به‌ترتيب، با وزن‌هاي 0.333، 0.214 و 0.092، در رتبه‌هاي دوم تا چهارم اهميت قرار گرفتند. از اين‌رو، مدل «بازارساز» مي‌تواند به‌عنوان بهترين و اولين اولويت مدل توسعه زنجيره ارزش مركبات جنوب كرمان مورد تأكيد برنامه‌ريزان و سياست‌گذاران قرار گيرد. سرانجام، پيشنهاد مي‌شود كه تصميم‌گيران و برنامه‌ريزان كشور، از طريق اعمال سياست‌هاي تشويقي و حمايتي در يك دوره كوتاه‌مدت، اقدام به جذب سرمايه‌گذاري داخلي و خارجي كنند تا صنعت مركبات كشور هرچه سريع‏تر، متناسب با توليد مركبات كشور، رشد و توسعه يابد.