بررسي رويكرد كلامي و عرفاني حقيقت معاد در انديشۀ مولانا و غزالي

معاد،ايمان به روز واپسين و حيات اخروي انسانها پس از مرگ و جزا و پاداش اعمال آنهاست و يكي از اصول جهان‎بيني الهي و مهم‎ترين اصل پس از توحيد است كه پيامبران الهي مردم را به آن دعوت كرده‎اند و تقريبا يك سوم آيات قرآن مربوط به آن است. معاد اولين بار در گسترۀ ذهن بشري از منابع درون ديني نشأت گرفته است.در اين پژوهش ضمن تأكيد بر مسئله معاد ،به عنوان زمينۀ اصلي بحث با بهره ‌گيري از روش تحليلي- توصيفي، به جنبه هاي كلامي و عرفاني آن در مثنوي مولانا و آثار غزالي پرداخته ‌شده سپس ديدگاه و رويكرد كلامي،عرفاني حقيقت معاد و تعابير مختلف و مرتبط با آن كه عمده ترين آنها معاد روحاني و جسماني، مرگ، رجوع و...است مورد بررسي قرار گرفته.نتيجه حاصل آنكه از ديدگاه غزالي با وجود گواه شرع بر معاد جسماني عقل‌ از اثبات‌ و درك آن ناتوان‌ است‌ و صرفاً امكان‌ آن را تصديق‌مي‌كند.در مثنوي آنچه مربوط به معاد است–روحاني و جسماني- غالبا با طرز تلقى صوفيانه و با تفسير عرفانى همراه است.در انديشه غزالي و مولانا غايت و حكمت همه علوم وصول انسان به سعادت اخروي از طريق معرفت الهي است؛اين دو عارف متأثر از تمايلات عارفانه خود، تنها نگاه عرفاني را كاشف معاني حقيقي كلام وحياني و معاد مي‌دانند.