الگوي همبستگي اجتماعي در كلام امام رضا (ع) بر اساس نظريه داده بنياد

در عصر حاضر پالايش جوامع بشري از چندگانگي و فروكاستن از نزاع‌هاي ويرانگر و ستيزه‌گري، كانون توجه بسياري از انديشوران با رويكردهاي متنوع قرار گرفته و تلاش‌هاي صلح‌خواهانه و آشتي‌جويانه در جست‌وجوي راهبردهاي مؤثر براي تحقق همبستگي اجتماعي هستند. هدف اساسي اين پژوهش، تبيين مؤلفه‌هاي همبستگي اجتماعي از رهگذر يافتن متغيرهاي مؤثر، زمينه‌اي، بازدارنده و پيامدها در قالب الگويي  نظام‌مند است. اين پژوهش بر اساس نوع هدف، بنيادي و به لحاظ روش كيفي و داراي رويكرد استقرايي است. بدين منظور با بهره‌گيري از نظريه داده‌بنياد، پس از فرآوري مجموعه روايات امام رضا (ع)، مقوله‌هاي اخلاقي كلان و خُرد مدل، استخراج شده و الگوي همبستگي اجتماعي ارائه مي‌شود. يافته‌هاي پژوهش گوياي آن است كه تحقق همبستگي اجتماعي مستلزم توجه به مقوله‌هاي متعددي است. در اين زمينه، اخلاق‌مداري، دوستي، خويشتن‌داري، بخشايشگري، همزيستي مسالمت‌آميز و تأمين امنيت، مهم‌ترين متغيرهاي مؤثر، فروتني، ياري‌رساني به ديگران، مداراجويي و مسئوليت‌پذيري مهم‌ترين مقوله‌هاي زمينه‌ساز هستند. متغيرهاي بازدارنده در اين الگو عبارتند از: تعامل غيرضابطه‌مند، اشاعه فساد، اختلاف‌آفريني و گسست‌هاي خانوادگي. پيامد اصلي همبستگي اجتماعي نيز ارتقاي منزلت و قدرت‌يابي اجتماعي است.