وردايي دهه‌اي تبخير در ارتباط با تغييرپذيري برخي عناصر اقليمي در حوضۀ زاينده رود

تبخير فرايند انتقال رطوبت از سطح زمين - منابع رطوبتي به جو مي‌باشد. شناخت و ارزيابي تبخير، يك بخش مهم در محاسبه بيلان آب و مديريت صحيح منابع آب مي‌باشد. از منظر اقليمي، عوامل متعددي در فرايند تبخير دخالت دارند كه از مهم‌ترين آنها مي‌توان به تابش و دماي هوا، سرعت باد و رطوبت نسبي اشاره كرد. تغييرپذيري تبخير در مقياس‌هاي زماني مختلف به‌ويژه طي فرايند و روند گرمايش زمين، از جمله مظاهر در خور توجه تغييرات اقليمي است. بررسي تغييرات دهه اي تبخير و فراسنج‌هاي موثر بر آن، نقش موثري در برنامه‌ريزي ميان‌مدت و مديريت منابع آب ايفا مي‌كند. هدف از پژوهش حاضر واكاوي تغييرات دهه‌اي تبخير در ارتباط با فراسنج‌هاي موثر (دما، خشكي و حركت هوا) بر اين فراسنج مي باشد. بدين‌منظور از پايگاه داده‌هاي روزانه تبخير، دما، رطوبت‌نسبي و باد، حاصل ميان‌يابي ايستگاه‌هاي همديد، اقليم‌شناسي هواشناسي و باران‌سنجي وزارت نيرو طي بازه زماني 2018-1969 با تفكيك مكاني 4 × 4 كيلومتر استفاده شد. نتايج نشان داد فراسنج دما نسبت به ساير فراسنج‌ها نقش مهم‌تر و موثرتري بر فرايند تبخير دارد، ولي ميزان سهم اين فراسنج از دهه اول (1978 - 1969) به‌سمت دهه‌هاي انتهايي رو به كاهش است. رطوبت از ميان عناصر جوي جايگاه دوم را به‌لحاظ تاثير بر فرايند تبخير دارد كه بالعكس دما نقش آن از دهه‌هاي ابتدايي به‌سمت دهه انتهايي (2018-2009) رو به افزايش است. همين روند در مورد فرايند باد نيز تكرار شده و نقش آن از دهه اول (1978- 1969) به‌سمت دهه انتهايي (2018 - 2009) رو به افزايش است.