تأثير مايه‌زني باكتري‌هاي محرك رشد گياه بر شاخص‌هاي رشد گندم در شرايط آبياري با آب شور

منابع زيادي از آب هاي شور وجود دارند كه مي‌توانند با روش‌هاي ويژه‌اي در كشاورزي استفاده شوند. با توجه به اينكه تنش شوري سبب كاهش رشد گياهان ازجمله گندم مي‌شود، بنابراين هرگونه فناوري كه سبب افزايش تحمل گندم به تنش شوري شود داراي اهميت زيادي است. كاربرد باكتري‌هاي محرك رشد گياه (PGPR) يكي از راهكارهاي مبتني بر توسعه پايدار براي كاهش اثرات تنش در گياهان است. در اين پژوهش از پنج سويه برگزيده از باكتري‌هاي PGPR كه بر اساس ويژگي‌هاي محرك رشدي غربالگري شده بودند استفاده شد. توان تحمل سويه ها به شوري در مقادير قابليت هدايت الكتريكي (EC) 5، 10، 15 و 20 دسي زيمنس بر متر موردبررسي قرار گرفت. آزمايش گلخانه اي به‌صورت فاكتوريل بر پايه طرح كامل تصادفي در سه تكرار در شرايط تنش شوري در طي يك دوره 100 روزه بر رشد گندم رقم نارين در سال 1400 در ايستگاه مركزي مؤسسه تحقيقات خاك و آب انجام شد. تنش شوري از طريق آبياري در چهار سطح، شامل آب معمولي (هدايت الكتريكي 0/40) و آب با قابليت هدايت الكتريكي 6، 10 و 14 دسي زيمنس بر متر اعمال شد. فاكتور مايه‌زني شامل سطوح بدون مايه‌زني و مايه‌زني با سويه هاي Pseudomonas putida P186، P. fluorescens P187، P. sp P241، chroococcum Azto478 Azotobacter و A443 lipoferum Azospirillum بود. مايه‌زني به مقدار دو ميلي‌ليتر به ازاي هر بذر از زادمايه با جمعيت cfu ml^-1 10^8×1/5 در هنگام كاشت انجام شد. نتايج آزمايشگاهي نشان داد كه همه سويه ها تا شوري 20 دسي زيمنس بر متر كاهش رشدي نشان ندادند. نتايج آزمون گلخانه اي نشان داد كه آبياري با آب شور بر همه شاخص هاي رشد اثرات كاهشي معني‌داري داشت. تنش در سطوح 6، 10 و 14 دسي زيمنس بر متر به ترتيب سبب كاهش 13/5، 35 و 57 درصدي وزن تر اندام هوايي شد. همچنين سطوح يادشده به ترتيب باعث كاهش 5/37، 50 و 55 درصدي وزن خشك اندام هوايي شد. وزن خشك ريشه 80، 87 و 91 درصد كاهش يافت. ارتفاع بوته 11، 17 و 18 درصد، طول خوشه 16، 25، 31 درصد و تعداد خوشه 23، 31، 45 درصد به ترتيب در سطوح مختلف شوري كاهش نشان دادند. مايه‌زني با باكتري‌هاي برگزيده، تأثير معني‌داري بر هيچ‌كدام از شاخص هاي رشد گندم در شرايط تنش شوري نشان نداد. در اين پژوهش نتيجه‌گيري شد از دلايل عدم تأثير معني‌دار مايه‌زني در شرايط شور مي‌تواند مقاوم بودن رقم نارين به شوري و عدم توان باكتري ها براي ايجاد تحمل بيشتر گياه به شوري و يا بي‌تأثير شدن خصوصيات محرك رشدي باكتري‌ها در اين شرايط باشد.