مقايسۀ انتقادي روايت دوگانۀ ترانۀ رعنا

ترانۀ «رعنا» يكي از ساده‌‎ترين و در عين حال سياسي ‌‎ترين ترانه‌هاي عامۀ سرزمين گيلان به‌شمار مي‎رود. سرايندۀ ناشناس ترانه در نظر داشت ضمن روايتي عاشقانه، در بندهايي از آن به حوادث تاريخي و اجتماعي منطقه اشاره كند. در اين پژوهش به روش تحليلي ـ توصيفي با بهره‌‎گيري از رويكرد تاريخي ـ ادبي به اسناد مكتوب و يافته‌هاي ميداني، كيفيت و چيستي رويداد مندرج در ترانۀ رعنا واكاوي شده است. يكي از ضرورت‎هاي اصلي پژوهش نيل به روايتي اصيل مبتني بر داده‎هاي تاريخي و زباني گويشوران منطقه است. نتايج نشان مي‎دهد ترانه دربردارندۀ دو روايتِ نزديك به زمان وقوع و روايت متأخر است. در روايت نخست، ستيز فئودال‌ها و نبرد بازماندگان نهضت جنگل، نظير كردآقجان و حيدر عمواوغلي و در روايت متأخر، جنبه‏‌هاي عاشقانه، رمانتيك و سركشي‌‏هاي رعنا برجسته شده است. در روايت‌هاي متأخر، داستان رعنا با ترانه‏‌هاي پيش از خود، مانند زرانگيز، سيما و طوبي درآميخته است و ضرب‌آهنگي مطنطن دارد، اما در روايت نخست طنطنۀ كلام كم‌تر است و بيشتر توجه به رويداد و كنش شخصيت‎هاي اصلي روايت، يعني نوروز، هادي، كردآقاجان و حيدر است.