بررسي مقايسه‌اي تصويرسازي بلاغي در حكايت بهرام گور شاهنامه فردوسي و هفت ‌پيكر نظامي

تصويرسازي يكي از مهم‌ترين وجوه هنري در ادبيّت هر اثر هنري به شمار مي‌رود. اين موضوع در شعرهاي روايي، اهميت بيشتري مي‌يابد؛ چراكه اگر اين تصويرسازي در روايت به‌درستي شكل بگيرد، موجب ترغيب مخاطب و ايجاد هيجان و شور عاطفي در او مي‌شود و تمايل وي را به شنيدن ادامۀ روايت افزون مي‌سازد. يكي از حكايت‌هاي مشهور ادب كلاسيك فارسي، حكايت بهرام گور است كه هم در شاهنامۀ فردوسي و هم در هفت‌پيكر نظامي آمده است. در مقالۀ حاضر، تصويرسازي بلاغي را در حكايت فوق در دو اثر يادشده مورد بررسي مقايسه‌اي قرار داده‌ايم. به اين منظور، تصويرسازي‌هاي دو شاعر را در دو عنوان «تصويرپردازي توصيفِ كنش» و «تصويرپردازي صحنه»، بررسي و با يكديگر مقايسه كرده‌ايم. نتيجۀ اين بررسي نشان مي‌دهد در حكايت بهرام گورِ شاهنامه، تصاوير كنش‌مند و پويا به‌دليل سرعت وقايع و كنش‌ها و نيز بسامد زياد فعل‌ها بيشتر از حكايت بهرام گور در هفت‌پيكر است. در تصويرپردازي صحنۀ ماجراجويانه نيز روايت فردوسي ماجراجويانه‌تر و دقيق‌تر و تجسّم‌‌پذيرتر از نظامي است؛ امّا در تصويرپردازي صحنه‌هاي بزم و رزم، هر دو اثر، مملو از تصاويري ملموس از وصف اجسام، محيط، شرايط و حال‌‌وهواي كمّي و كيفي مناظر مربوط هستند.