تحليل بازنمايي ايدئولوژي جنسيتي در لايه‌هاي سبكي سوگ‌سروده‌هاي شخصي فارسي

بازنمايي ايدئولوژي جنسيتي، نشان‌دادن جهان جنسيتي مؤلّف (باورها، رسوم و سنّت‌ها، كنش‌هاي رفتاري مورد انتظار از هر دو جنس، توزيع قدرت ميان دو جنس) يا از جايگاه موافق همسو با گفتمان قاهر جامعه يا از ديدگاهي انتقادي در متن است. مسئلۀ اصلي اين تحقيق، تحليل بازنمايي ايدئولوژي جنسيتي در لايه‌هاي سبكي مرثيه‌هاي شخصي شاعران زن و مرد پارسي‌گو است. بازنمايي فرديت (خود) شاعر در مرثيه‌هاي شخصي، امكان انواع مطالعات هويت‌شناختي مؤلّف، نظير جنسيت را در اين گونۀ ادبي به دست داده است. براي انجام اين پژوهش، از روش تحقيق تركيبي (توصيفي-آماري-تحليل قياسي) استفاده شد و مبناي نظري تحقيق، سبك‌شناسي لايه‌اي بوده است. از انجام اين تحقيق در سه لايۀ واژگاني، نحوي و بلاغي، نتايج زير حاصل شد: زنان با رمزگان مبيّن تسليم و رضا، جملات كوتاه و گسسته و ابزارهاي بلاغي حسّي و عاطفي، مفاهيمِ پذيرش سرنوشت، دروني‌شدن نقش و جايگاه جنسيتي و نيز مظلوميت و فرودستي بيشتري را در سوگ‌سروده‌هاي خود، همسو با گفتنان غالب جامعه، بازتاب داده‌اند. ايدئولوژي بازنمايي‌شده در مراثي شخصي مردان، حاكي از اعتراض مقتدرانه و آمرانگي فرادستانه است. در مقايسه با هيجانات عاطفي زنانه كه در كنش‌هاي گفتاري اظهاري و عاطفي و جملات كوتاه و گسستۀ مراثي آنان پيداست، مردان با جملات طولاني پيوسته، كنش‌هاي گفتاري ترغيبي و ابزارهاي بلاغي بيشتر، تأمّلات منطقي بيشتري را انعكاس داده‌اند. با تغييرات اجتماعي و فرهنگي، از ميزان فروتني و تسليم منعكس‌شده در سوگ‌سروده‌هاي زنان كاسته شده است.