سياست هاي ادغام اقليت هاي ديني در نظام سياسي، اجتماعي و مذهبي دوره اول خلافت عباسي

پژوهش حاضر به بررسي تعامل مسلمانان (خلفا و مردم) با اقليت‌هاي ديني اهل كتاب (مسيحيان، يهوديان و زرتشتيان)، با تكيه بر راهبردهاي همگرايانه‌ي خلافت عباسي در اين زمينه مي‌پردازد. از ميان عناصر و مولفه‌هاي مختلف هم دو عنصر ديني و اجتماعي به عنوان مولفه‌هاي مورد مطالعه انتخاب شده‌اند تا با بررسي اين دو عامل بتوان به تبيين موضوع پژوهش پرداخت. محدوده‌ي مكاني پژوهش سرزمين‌هاي شرقي خلافت عباسي بوده و بازه‌ زماني مورد مطالعه سده‌هاي دوم و سوم هجري قمري است. در اين پژوهش از روش توصيفي-تحليلي استفاده شده و براي گردآوري اطلاعات از منابع كتابخانه‌اي بهره گرفته شده است. سوال اصلي پژوهش حاضر اين است كه در دوره‌ اول خلافت عباسي از چه راهبردهايي براي همگرايي سياسي، اجتماعي و مذهبي ااقليت‌هاي ديني استفاده مي‌شد؟ بررسي‌هاي صورت گرفته نشان مي‌دهد كه تعاملات جامعه‌ اسلامي (خلفا و مردم) در حق اقليت‌ها بيشتر با هدف تطميع آنها براي گروش به دين مبين اسلام بوده و در كل در چند قالب دسته‌بندي مي‌شوند كه شامل برخوردهاي مسالمت‌آميز خلفا با اقليت‌ها، تلاش آشكار براي ورود اقليت‌هاي ديني به دايره اسلام، ترتيب دادن مناظرات و مباحثات ديني و كلامي و مناظره‌هاي بين‌الادياني، تبليغ اسلام در ميان هم‌دينان سابق نومسلمان، و ازدواج و زناشويي ميان مسلمانان و اقليت‌هاي ديني است.