تحليل اثرگذاري نامتقارن آلودگي هوا بر سرانه هزينه‌هاي بهداشتي در ايران

مقدمه: آلودگي هوا از مجاري مختلف منجر به تضعيف وضعيف سلامت افزايش تقاضا براي مراقبت سلامت و درنتيجه افزايش سرانه هزينه‌هاي بهداشتي مي‌شود. از طرفي، ممكن است كه اثرگذاري آلودگي هوا بر هزينه‌هاي بهداشتي نامتقارن باشد؛ به اين معنا كه اثرپذيري هزينه‌هاي بهداشتي از افزايش و كاهش آلودگي هوا، يكسان نيست. بر اين اساس، هدف اصلي اين مطالعه برآورد تجربي اثر نامتقارن شاخص آلودگي هوا بر سرانه هزينه‌هاي بهداشتي در ايران مي‌باشد.روش پژوهش: مطالعه توصيفي - تحليلي و كاربردي حاضر با استفاده از داده‌هاي سري‌زماني سال‌هاي 1399-1368 به بررسي آثار كوتاه‌مدت و بلندمدت شوك‌هاي مثبت و منفي آلودگي هوا، درآمد سرانه، بار تكفل و شهرنشيني بر سرانه هزينه‌هاي بهداشتي پرداخت. داده‌هاي مورد استفاده نيز از پايگاه داده‌اي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و شاخص‌هاي توسعه جهاني متعلق به بانك جهاني گردآوري شد. همچنين، برآورد مدل در قالب يك مدل رگرسيوني و با استفاده از روش خودرگرسيون با وقفه‌هاي توزيعي غيرخطي (NARDL) و در نرم‌افزار Eviews12.0 صورت گرفت.يافته‌ها: نتايج نشان مي‌دهد كه در كوتاه‌مدت و بلندمدت، اثر شوك‌هاي مثبت شاخص آلودگي هوا بر افزايش سرانه هزينه‌هاي بهداشتي، بيشتر از اثر شوك‌هاي منفي آن بر كاهش سرانه هزينه‌هاي بهداشتي است (تأييد اثرگذاري نامتقارن). با افزايش يك‌درصدي در ميزان انتشار گاز CO2، در بلندمدت و كوتاه‌مدت، به‌ترتيب سرانه هزينه‌هاي بهداشتي حدود 0/18 و 0/04 درصد افزايش مي‌يابد. در مقابل، با كاهش يك‌درصدي در ميزان انتشار گاز CO2، در بلندمدت و كوتاه‌مدت، به‌ترتيب سرانه هزينه‌هاي بهداشتي حدود 0/06 و 0/01 درصد كاهش مي‌يابد.نتيجه‌گيري: با توجه به اين‌كه اثر شوك‌هاي افزايشي آلودگي هوا بر هزينه‌هاي بهداشتي به مراتب بزرگ‌تر از اثر شوك‌هاي كاهشي آن است، اتخاذ سياست‌ها و راه‌كارهايي كه به جلوگيري از افزايش انتشار آلودگي هوا در دوره كنوني (حال) بيانجامد، مي‌تواند به كاهش هزينه‌هاي سرانه اضافي آتي در بخش بهداشت كمك كند.