اثربخشي تمرينات جسمي- ذهني هاتايوگا بر تلومراز،كورتيزول و استرس در زنان ميان‌‌سال

زمينه و هدف: تلومرها نقش مهمي در فرآيند پيري به عهده دارند. استرس رواني مزمن و سطوح كورتيزول بالا، به تلومر آسيب مي‌رسانند. مكانيزم اثر تمرين‌هاي جسمي- ذهني در تغيير سطح آنزيم تلومراز به عنوان محافظ تلومر، ناشناخته است. لذا هدف پژوهش حاضر بررسي اثر تمرينات هاتايوگا بر تلومراز، كورتيزول و استرس در زنان ميان‌‌سال مي‌‌باشد. روش تحقيق: در يك كارآزمايي نيمه تجربي، 24 نفر از زنان ميان‌‌سال با  ميزان استرس درك شده بالا (27 PSS) به طور هدفمند و در دسترس انتخاب و به طور تصادفي در دو گروه تمرين (12 نفر) و كنترل (12 نفر) قرار گرفتند. آزمودني‌هاي گروه تمرين به مدت هشت هفته، با تكرار دو جلسه در هفته و هر جلسه 60 تا 90 دقيقه در تمرينات هاتايوگا شركت كردند. چهل و هشت ساعت قبل و بعد از مداخله، سطوح سرمي كورتيزول و تلومراز به روش الايزا و سطح استرس به كمك پرسشنامه استرس ادارك شده كوهن اندازه‌گيري شدند. داده‌‌ها با آزمون‌هاي تحليل كوواريانس و رگرسيون خطي در سطح معني‌‌داري 0/05 p مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند. يافته ها: در گروه تمرين در مقايسه با گروه كنترل، سطح سرمي آنزيم تلومراز به طور معني‌داري افزايش و كورتيزول و ميزان استرس به صورت معني‌‌داري كاهش يافتند (0/001=p). ارتباط معني‌‌دار منفي بين سطوح پيش آزمون كورتيزول و تلومراز در هر دو گروه تمرين (0/02=p) و كنترل (0/001=p) و همچنين بين تغييرات ناشي از هاتايوگا در گروه تمرين مشاهده شد (0/003=p)؛ ضمن آن كه 56 درصد از تغييرات تلومراز بر‌اساس تغييرات كورتيزول قابل پيش‌بيني بود. نتيجه‌گيري: تمرين جسمي-ذهني هاتايوگا با افزايش سطوح سرمي تلومراز و از طريق مكانيزم كاهش هورمون كورتيزول، مي‌‌تواند روشي مناسب در جهت كاهش فرآيند پيري ناشي از استرس رواني در زنان ميان‌‌سال با سطح استرس بالا باشد.