ارزيابي تاب‌آوري محيط شهري در برابر مخاطرات طبيعي با تأكيد بر زلزله با استفاده از تحليل‌هاي مكاني GIS و روش فازي AHP مطالعۀ موردي: شهرستان مسجدسليمان

امروزه مكان‌هاي شهري بستر بلاياي طبيعي زيادي شده‌اند، لذا وظيفۀ اصلي مديران و برنامه‌ريزان شهري اين است كه از مردم در برابر اين بلاياي طبيعي محافظت نمايند. مناطق شهري در برابر بلاياي طبيعي بسيار آسيب‌پذير هستند. امروزه مفهوم تاب‌آوري به‌طور گسترده‌اي درزمينۀ مديريت بلاياي طبيعي به‌كار برده مي‌شود. براساس اين مفهوم، جوامع مختلف راهكارهاي تقويت و ارتقاي توان خود را در برابر بلاياي طبيعي بررسي مي‌كنند. در نتيجه مطالعۀ جنبه‌هاي مختلف تاب‌آوري در نواحي شهري امري ضروري است. هدف اين مطالعه ارزيابي تاب‌آوري محيط شهري در برابر مخاطرات طبيعي با تأكيد بر زلزله در شهر مسجدسليمان بود. اين پژوهش به‌عنوان يك مطالعۀ نظري كاربردي بر مبناي شيوۀ توصيفي – تحليلي به انجام رسيده است. شيوۀ جمع‌آوري اطلاعات، تلفيق دو روش كتابخانه‌اي و ميداني است. با استفاده از يك پرسش‌نامه محقق ساخته و بهره‌گيري از روش وزن‌دهي سلسله‌مراتبي فازي (FAHP) و استفاده از تكنيك ميانگين هندسي باكلي، اوزان نسبي معيارها محاسبه گرديد. بر اساس نتايج به‌دست‌آمده، متغير‌هاي مؤثر بر تاب‌آوري محيط شهري در برابر مخاطرات طبيعي با تأكيد بر زلزله در شهر مسجدسليمان عبارت‌اند از: اسكلت ساختمان، جنس مصالح، تعداد طبقات، قدمت ساختمان، كيفيت ابنيه، تعداد واحد و عرض معابر. اغلب نواحي شهر مسجدسليمان در برابر زلزله غيرتاب‌آور و يا با تاب‌آوري كم هستند و بر اساس شاخص‌هاي 7 گانۀ مورد مطالعه، شهر مسجدسليمان ازلحاظ تاب‌آوري نسبت به زلزله در وضعيت مطلوبي قرار ندارد. درواقع مي‌توان گفت كه بيش از نيمي از شهر مسجدسليمان (56.25 درصد)، داراي تاب‌آوري نامطلوبي است. ترتيب تأثير مؤلفه‌هاي تاب‌آوري محيط شهري مسجدسليمان در برابر زلزله، بر اساس اوزان آن‌ها، به‌ترتيب از كم به زياد عبارت است از: تعداد واحد، تعداد طبقات، عرض معابر، قدمت ساختمان، كيفيت ابنيه، اسكلت ساختمان و جنس مصالح.