بررسي ارتباط ويژگي‌هاي محيط مصنوع شهري با سلامت رواني شهروندان (مطالعۀ موردي شهر مشهد)

هدف اين پژوهش، بررسي رابطه ميان ويژگي‌هاي محيط مصنوع شهري با سلامت رواني در مناطق شهري در ايران، است، چرا كه بررسي‌ها گوياي نرخ حدود 24 درصدي شيوع اختلالت رواني در كشور است. در راستاي هدف تحقيق، شهر مشهد، به عنوان دومين شهر بزرگ ايران، به عنوان محدوده مطالعاتي انتخاب گرديد. داده‌هاي استاني گوياي آن است كه خراسان رضوي به لحاظ سلامت رواني در جايگاه 20 در ميان استان‌هاي كشور قرار دارد و با توجه به سهم بالاي مشهد در جمعيت استان، اين جايگاه را مي‌توان براي شهر مشهد نيز تعميم داد. روش پژوهش توصيفي-تحليل و نوع مطالعات مقطعي – موردي است. ويژگي‌هاي كاربري زمين، تراكم جمعيت و فاصله (پياده) تا مقاصد خدماتي به عنوان متغيرهاي مستقل و سلامت رواني متغير وابسته تحقيق هستند. بر اساس نتايج پژوهش، رابطه معني‌داري ميان تنوع كاربري اراضي با سلامت رواني مشاهده نگرديد. رابطه ميان سرانۀ كاربري تجاري، سرانۀ كاربري فضاي سبز، تراكم خالص جمعيت، تراكم ناخالص جمعيت و فاصله (پياده) تا مقاصد خدماتي با سلامت رواني افراد، رابطه اي معني‌دار و منفي است. نتايج نشان داد كه شش متغير فاصله (پياده) تا سوپرماركت، سرانۀ كاربري تجاري، سرانۀ فضاي سبز، تراكم ناخالص مسكوني، فاصله (پياده) تا ميوه فروشي و تراكم خالص مسكوني مجموعاً توانستند 23.1 درصد تغييرات در سلامت روان را توضيح دهند. نتايج تحليل مسير نشان داد كه متغير سرانۀ كاربري فضاي سبز داراي بيشترين اثر مستقيم و تراكم ناخالص جمعيت داراي بيشترين اثرات غيرمستقيم و كل بر سلامت رواني افراد است. با توجه به كمبود پژوهش‌هاي تجربي مشابه در شهرهاي ايران و حتي ساير كشورهاي در حال توسعه، انجام پژوهش‌هاي تجربي بيشتر به خصوص در شهرهاي ايران ضروري است.