بررسي اثر بيوچار ضايعات ساقه زرشك بر آبشويي نيترات از يك خاك لومي حاوي ماده آلي

با توجه به آلودگي منابع آبي به آلاينده‌هاي مختلف مانند نيترات، استفاده از مواد اصلاح‌كننده‌ نظير بيوچار مي‌تواند به عنوان راهكاري براي حل اين مشكل محيط زيستي مورد توجه قرار گيرد. به منظور بررسي اثر بيوچار ضايعات ساقه زرشك بر آبشويي نيترات، آزمايشي به صورت فاكتوريل بر پايه طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار در سال 1399 در آزمايشگاه خاك‌شناسي دانشكده كشاورزي دانشگاه بيرجند انجام شد. عامل‌هاي آزمايش شامل اندازه ذرات بيوچار در دو سطح (كمتر از 1 ميلي‌متر و بزرگتر از 2.8 ميلي‌متر (اندازه ذرات طبيعي)) و مقدار بيوچار در سه سطح (به مقدار 1%، 2% و 3% وزن خاك) بود. تيمار شاهد بدون بيوچار نيز براي مقايسه تيمارها با شاهد وجود داشت. بيوچار طي فرآيند تجزيه حرارتي (دماي 400 درجه سانتيگراد به مدت 6 ساعت) و در شرايط اكسيژن محدود توليد شد. گلدان‌ها تحت چرخه‌هاي مرطوب (ظرفيت مزرعه‌اي بعلاوه 20%) و خشك شدن (رطوبت پژمردگي دائم) قرارگرفته و غلظت نيترات در آب زهكش شده حاصل از آبياري، در دو مرحله با فاصله شش هفته اندازه‌گيري شد. بيشترين و كمترين ميزان آبشويي نيترات در نمونه‌گيري‌هاي انجام‌شده به ترتيب مربوط به تيمار شاهد بدون بيوچار و تيمار بيوچار با اندازه ذرات كمتر از 1 ميلي‌متر به مقدار 1% وزني بود. نتايج اين پژوهش نشان داد كه افزودن بيوچار به خاك در مقايسه با شاهد (بدون بيوچار) سبب كاهش آبشويي نيترات شد. تيمارهاي بيوچار با اندازه ذرات كمتر از 1 ميلي‌متر به مقدار 1%، 2% و 3% وزني و بيوچار با اندازه ذرات طبيعي به مقدار 1%، 2% و 3% وزني در مقايسه با شاهد در نمونه‌برداري دوم به ترتيب 83.6%، 82.4%، 76.8%، 81.7%، 64.2% و 60.2% درصد كاهش آبشويي را نشان دادند. افزون بر اين، نتايج نشان داد كه اثر بيوچار بر كاهش آبشويي نيترات در مورد ذرات با اندازه كمتر از 1 ميلي‌متر بيشتر از ذرات بزرگتر از 2.8 ميلي‌متر بود. با توجه به نتايج اين پژوهش به نظر مي‌رسد كه كاربرد بيوچار ضايعات شاخه ناشي از برداشت زرشك مي‌تواند سبب كاهش آبشويي نيترات و خطر انتقال آلودگي به ساير نقاط خاك شود.