اباحت سماع به روايت ابن‌قيسراني و غزالي

جستار پيش‌رو بر آن است كه نقش ابن‌ قيسراني را در دفاع از تصوف و تثبيت جايگاه آن از رهگذر سماع تبيين كند. با استفاده از روش تحليلي-توصيفي ابتدا گزارشي مختصر از دو روايت ابن قيسراني در صفوه‌ التصوف و كتاب السماع، ارائه، سپس اسلوب وي در اثبات اباحت سماع تبيين شده است. در ادامه، نگاه غزالي به سماع در احياي علوم دين بررسي گرديده و شباهت‌ها و تفاوت‌هاي آن با ديدگاه ابن قيسراني نشان داده شده است. اهميت اين بحث در آن است كه هردو، از علماي برجسته‌ دين و از بزرگان حديث بودند كه براي فتاوي خود در قرآن و سنت، ريشه‌اي مي‌جستند و براي تمام حركات و سكنات صوفيان در نظام خانقاهي، راهي به سنت رسول و صحابه مي‌يافتند. اينان با آگاهي بر دو علم اصول و فروع يا همان علم كلام و فقه و نيز كتاب و سنت، برخلاف صوفيان محافظه‌كار با استفاده از شگردهاي محدثان و فقها و با تكيه بر آيات و احاديث و روايات، حكم به اباحت سماع دادند.