تحليل روابط بينامتني ملفوظات شبه‌قاره و مجالس‌ (مطالعۀ موردي مجالس سبعه و فوايدالفؤاد)

در قرن هفتم و هشتم هجري قمري آثـار فراوانـي در شبه‌قاره (هند و پاكستان با نام «ملفوظات» در حوزۀ ادبيات عرفاني نگاشته شد. وجود برخي اشتراكات ميان اين متون و مجالس، اين سؤال را به ذهن متبادر مي كند كه آيا ملفوظات به تقليد يا تحت تأثير مجالس نگارش يافته اند يا آثاري متفاوت هستند؟ مجالس سبعه (629-621 يا 642-637.ق) اثر مولوي و فوايدالفؤاد (722-703.ق) اثر خواجه نظام الدين اوليا نمونه هاي شناخته‌شده اي از مجالس و ملفوظات هستند كه در اين پژوهش با روش توصيفي- تحليلي به بررسي آن ها و ويژگي هاي مشابه و متمايز هريك مي پردازيم. اين مقايسه با توجه به نظريۀ بينامتنيّت انجام مي شود. فوايدالفؤاد از منظر پيرامتنيّت تنها در نحوۀ تقسيم‌بندي نشست ها و نداشتن عناوين داخلي، با مجالس سبعه مشترك است. از لحاظ سرمتنيّت، تعلّق دو اثر به گونۀ ادبي خاص باعث وجود برخي ويژگي هاي ساختاري و محتوايي مشترك در دو متن گرديده است. از حيث ارتباط بيش متني با توجه به وجود اسناد تاريخي، برگرفتگي غير مستقيم فوايدالفؤاد از مجالس سبعه، محتمل است و گشتارهاي كمّي، انگيزه اي وكيفي در فوايدالفؤاد مشاهده شده است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي دهد كه تأثيرپذيري فوايدالفؤاد از مجالس سبعه، جنبۀ تقليدي ندارد و با توجه به مشابهت ها، اين اثر و احتمالاً ساير ملفوظات، برداشتي آزاد و غيرمستقيم از مجالس سبعه و ساير مجالس هستند.