بررسي ويژگي‌هاي «انسان اين جهاني» در «المواقف» و «المخاطبات» عبدالجبار نفّري

مقوله «انسان‌شناسي» بعد از خداشناسي، بدون ترديد يكي از مهم‌ترين موضوعات در عرفان است و عارفان در اين زمينه، نگاه ويژه و تفسير خاصّي داشته‌اند. ابوعبدالله نفّري، به عنوان يكي از همين عارفان، گزارش تجارب عرفاني خود را در دو كتاب «المواقف» و «المخاطبات» در بندهاي متعدّد و با زباني بسيار پيچيده، ارائه داده است. از اين رو مي‌توان نگرش انسان‌شناسانه او را از اين گزارش‌هاي شهودي، استنباط نمود. شناخت انسان در انديشه اين عارف داراي ابعاد مختلفي است كه يكي از آن‌ها بحث از انسان مرتبط با ماسواي حق است. پرسش اصلي اين پژوهش، به طور مشخص اين است كه «انسانِ اين جهاني» در انديشه عرفاني نفّري چه ويژگي‌هايي دارد؟ با اين هدف نگارندگان با روش توصيفي-تحليلي، محتواي «انسان‌شناسانه» انديشه‌ عرفاني وي را با تمركز بر مطالب مربوط به «انسان مادون»، استخراج و تدوين كرده و به اين نتيجه رسيده اند كه نفّري اصرار زيادي بر اين مطلب دارد كه انسان در برزخ «حق» و «ماسوا» قرار دارد و اين جايگاه مهم‌ترين عامل ابتلا و آزمون انسان است. او همچنين مصاديق ماسواي حق را محدود به موجودات آفاقي ندانسته و برخي ساحت‌هاي وجودي خود انسان را نيز ازجمله مصاديق ماسواي حق مي‌داند.