بررسي نمود انعطاف‌پذيري در مسكن روستايي، مورد مطالعاتي: روستاي طزره دامغان

مفهوم انعطاف‌پذيري از گذشته، در مسكن روستايي ايران وجود داشته است. اما امروزه تغييرات ساختار اجتماعي و اقتصادي، تحولات گسترده‌اي را در الگوي معماري مسكن روستايي ايجاد كرده و در معماري امروز به مفهوم انعطاف‌پذيري كم‌تر توجه شده است. در اين ميان معماري مسكن روستايي قديم واجد شاخص‌ها و معيارهاي ارزنده‌اي در حوزه انعطاف‌پذيري است. از اين رو هدف اصلي پژوهش حاضر، بررسي نمود انعطاف‌پذيري در مسكن روستايي است. پژوهش حاضر از لحاظ روش توصيفي- تحليلي و از لحاظ هدف كاربردي است. بدين منظور ابتدا با مطالعه منابع كتابخانه‌اي در حوزه انعطاف‌پذيري، نمودهاي اصلي انعطاف‌پذيري (تنوع‌پذيري، تطبيق‌پذيري، تغيير‌پذيري) مشخص گرديد و سپس با مطالعه ميداني، اين نمودها در شش الگوي شاخص مسكن روستاي طزره دامغان بررسي و مقايسه شد. اين مقاله نشان مي‌دهد، تمامي الگوهاي مسكن روستاي طزره انعطاف‌پذير بوده و در همه ريزفضاهاي اين الگوها نمودي از انعطاف‌پذيري ديده مي‌شود. الگوهايي كه تعدد حياط، طبقات، ايوان و ورودي داشته‌اند، از انعطاف‌پذيري بالايي برخوردار بوده‌اند. بنا بر اين پژوهش، در نظر گرفتن عواملي نظير حياط‌هاي متعدد در كنار توده بنا يا توده‌هاي متعدد در كنار حياط، ورودي‌ها و طبقات متعدد (دو طبقه) كه امكان تفكيك بنا را براي خانواده‌هاي مختلف و يا كاربري‌هاي گوناگون فراهم مي‌كند، از مؤثرترين عوامل طراحي انعطاف‌پذير در مسكن روستايي است و لذا مؤلفه تغيير‌پذيري انعطاف‌پذيري، مؤلفه اصلي طراحي انعطاف‌پذيري در مسكن روستايي است.