بررسي تطبيقي ويژگي‌هاي معماري كالبدي بناهاي دوره ساساني، مورد مطالعاتي: كاخ اردشير بابكان در فيروزآباد و آتشكده‌ي كوه‌خواجه در سيستان

مطالعه و بازشناخت بناهاي تاريخي به‌ويژه بناهاي پيش از اسلام كه كم‌تر مورد توجه قرار گرفته‌‌اند، از ملزومات پژوهشگران در زمينه‌ي درك بهتر از معماري گذشتگان و الهام از نحوه‌ي برخورد معماران گذشته با مسئله‌ي معماري است. در اين ميان بررسي بناهايي كه از نظر كاركردي و يا دوره‌ي زماني داراي مشابهت، اما در موقعيت مكاني داراي تفاوت‌‌هايي هستند، مي‌‌تواند در يافتن پاسخ‌‌هاي متفاوت به حل مسئله‌ي طراحي ساختمان، مفيد واقع گردد. كوه‌خواجه هم از نظر موقعيت قرارگيري و استراتژيك و هم از نظر تقدس، داراي اهميت است و در اكثر متون چه پيش از اسلام و چه پس از آن، از اين كوه نام برده شده است. كاخ اردشير بابكان نيز از نظر قرارگيري در طبيعت و بعضي از الگوهاي معماري و عملكردي داراي شباهت‌‌هاي زيادي با كوه‌خواجه است. بنابراين با توجه به قرابت و نزديكي اين بناها از نظر كاركردي در برخي بخش‌‌ها و همچنين دوره‌ي زماني، جهت بررسي در اين تحقيق، انتخاب گرديدند. در اين راستا، اين مقاله با بررسي تطبيقي بين كاخ اردشير بابكان در فيروزآباد و قلعه ‌كافرون در كوه خواجه، در پي كشف و بررسي تشابهات اين دو بنا در موقعيت و اطلاعات كلي، ويژگي‌‌هاي كالبدي طرح و ويژگي‌‌هاي تزئيناتي، مي‌‌باشد. براي اين منظور از روش توصيفي تحليلي و تاريخي- تفسيري، با استفاده از مشاهده‌ي مستقيم از بناهاي مورد بررسي، برداشت‌‌هاي ميداني و مطالعه‌ي اسنادي و باستان‌‌شناسي استفاده شده است. با بررسي‌‌هاي صورت‌گرفته نتايج نشان داد كه بناهاي مذكور در برخي از ويژگي‌هاي كلي طرح و الگوهاي اصلي طراحي داراي شباهت زيادي به هم هستند و در پاره‌اي از جزئيات طراحي مانند تزئينات و تناسبات فضاها داراي تفاوت چشم‌گيري مي‌باشند.