اصول طراحي فضاي آموزشي، با رويكرد بهبود عملكرد كودكان مبتلا به «اختلال يادگيري»

اختلال يادگيري يكي از مشكلات شايع رفتاري در كودكي است كه باوجود اين‌كه در سنين قبل از مدرسه قابل‌ شناسايي است ولي معمولاً در دوران مدرسه شناخته مي‌شود. اين اختلال معمولاً مشكلات تحصيلي همچون ضعف در عملكرد تحصيلي، مردود شدن و حتي ترك تحصيل را با خود به همراه مي‌آورد و باعث عدم سازگاري اين دانش‌آموزان در مدرسه و ايجاد اخلال در روند آموزش مي‌شود. كنترل اين اختلال در دوران كودكي مي‌تواند آسيب‌هاي جبران‌ناپذير آن در دوران بزرگسالي را به حداقل برساند. حال با توجه به تأثير نقش محيط در رفتار انسان، سؤال پژوهش حاضر اين است كه محيط آموزشي استاندارد براي بهبود عملكرد كودكان مبتلابه اختلال يادگيري چه ويژگي‌هايي بايد داشته باشد؟ هدف از اين پژوهش تبيين اصول طراحي محيط آموزشي در جهت بهبود عملكرد كودكان مبتلابه اختلال يادگيري است. تحقيق حاضر كاربردي بوده و روش تحقيق انتخابي توصيفي- پيمايشي است. يافته‌هاي تحقيق نشان داد با توجه به اين‌كه كودكان مبتلابه اختلال يادگيري برحسب ميزان ناتواني‌شان نيازهاي متفاوتي دارند، مدارس بايد مجموعه‌اي از مكان‌هاي آموزشي دربرگيرنده نيازهاي متنوع اين دانش‌آموزان، براي ارائه خدمات بهتر فراهم كنند. هفت مدل كلي (مدل كلاس درس معمولي، مدل مشاوره، مدل سيار، اتاق مرجع، كلاس ويژه، مدرسه روزانه جداگانه و مدارس شبانه‌روزي) براي فضاي آموزشي كودكان مبتلابه اختلال يادگيري پيشنهاد شده است. نتيجه اين پژوهش شامل مجموعه‌اي از اصول در طراحي محيط آموزشي است كه مطابق با تأثير بر بهبود عملكرد كودكان مبتلابه انواع اختلال يادگيري (به تفكيك اختلال محاسبه، خواندن و نوشتن و همچنين ويژگي‌هاي مشترك بين سه اختلال) طبقه‌بندي ‌شده‌اند. نتايج اين پژوهش نشان مي‌دهد كيفيت‌هاي معماري (كيفيت فرمي، كيفيت‌هاي مرتبط با روشنايي و رنگ، كيفيت‌هاي صوتي، كيفيت عملكردي، كيفيت‌هاي چيدمان و مبلمان، كيفيت‌هاي طراحي مبتني بر ادراك و حواس در ارتباط با طبيعت و كيفيت امنيت و آرامش رواني فضا)، موجب ارتقاء عملكرد كودكان مبتلابه اختلال يادگيري مي‌شود.