فرآيند ادراك محيط كالبدي توسط افراد نابيناي مطلق بر مبناي ادراك حسي و ذهني

افراد نابيناي مادرزاد، براي درك محيط پيرامون خود و كسب استقلال جسمي و اجتماعي، نيازمند يافتن راه‌حل و توسل به عوامل سازگار در محيط هستند. آنان علاوه بر حواس ظاهري به حواس باطني، حافظه، خيال و تصورات ذهني متوسل مي‌شوند. بنابراين ادراك براي اين افراد، نوعي شناخت جهان خارج است كه از تركيب اطلاعات حسي و مكانيزم تفكر به وجود آمده و مي‎تواند با واقعيت عيني متفاوت باشد. اين پژوهش، به دنبال پاسخگويي به اين پرسش كه ادراك محيط توسط افراد نابيناي مطلق مادرزاد بر اساس چه فرآيندي انجام مي‎شود؟ سعي در شناخت فرايند ادراك محيط توسط آنان دارد تا از اين طريق، مبناي طراحي بهتر محيط به جهت امكان‌پذيري حضور فعال افراد نابينا در فضاهاي عمومي و ايجاد فرصت‎ها‎ي برابر فارغ از ميزان توانايي جسمي و حسي آنان و دسترسي بدون مانع، مستقل و ايمن به محيط شود. پژوهش حاضر از لحاظ ماهيت، كيفي با هدف كاربردي بوده و روش انجام آن تحليل توصيفي و تحليل محتواي كيفي با رويكرد استدلال قياسي است. گردآوري اطلاعات از طريق بررسي اسناد و مدارك علمي و تحليل محتواي كيفي آن‌ها انجام شده است كه به روش استنباطي به بررسي فرآيند ادراك محيط كالبدي توسط افراد نابينا از طريق دو مقوله ادراك حسي و ادراك ذهني مي‎پردازد و در نهايت راهكارهاي پيشنهادي به منظور تسهيل ادراك افراد نابينا در محيط شهري ارائه مي‌گردد. نتايج پژوهش گوياي اين مطلب است كه افراد نابيناي مطلق، علاوه بر ادراك حسي غيربصري از ادراك ذهني مبتني بر تصويرسازي (شنيداري، لمسي و حركت) كه وابسته به عوامل گوناگوني مانند ويژگي‎ها‎ي فردي، شرايط فرهنگي، اجتماعي و غيره است، در درك محيط پيرامون خود استفاده مي‎كنند كه لازم است در طراحي محيط كالبدي، به اين مهم توجه شود تا همه افراد جامعه به ويژه‎ نابينايان قادر به درك محيط و بهره‌مندي از امكانات و تسهيلات موجود در آن باشند.