نقش قابليت فضاهاي باز بر الگوهاي فعاليتي گروه‌هاي سني مختلف، مورد مطالعاتي: مجتمع مسكوني اكباتان

توجه به مولفه‌هاي محيطي، ارتباط انسان و محيط در طراحي معماري از اهميت ويژه‌اي برخوردار است. در پژوهش‌هاي مختلف به بررسي مفاهيم متعدد تاثيرگذار در اين رابطه، و كاربرد آن در فرآيند طراحي معماري پرداخته شده است. يكي از تاثيرگذارترين مفاهيم در اين رابطه مفهوم قابليت1 مي‌باشد. علي‌رغم پژوهش‌هاي متعدد در حوزه ارتباط انسان و محيط، كم‌تر به مفهوم قابليت محيط در معماري و ارائه ساختارهاي تاثيرگذار اين مفهوم، در شكل‌گيري دستورالعمل‌هاي طراحي پرداخته شده است. اين مقاله با تاكيد بر اهميت مفهوم قابليت در طراحي محيطي به بررسي ابعاد و وجوه اين مفهوم و ارتباط ساختاري آن با مولفه‌هاي فعاليت، كالبد و معنا در مكان مي‌پردازد. بدين منظور، مقاله به تبيين قابليت فضاهاي باز (به عنوان هسته‌هاي اصلي شكل‌دهنده معنا) در مجتمع مسكوني اكباتان، پرداخته و با ارائه مدل ارتباطي مولفه‌هاي قابليت در طراحي به بررسي نقش مولفه‌ها و تاثير آن‌ها در طراحي مي‌پردازد. پژوهش حاضر كمي- كيفي و از نوع كابردي مي‌باشد. در اين مقاله پس از جمع‌آوري داده‌ها و تلخيص آن‌ها اقدام به دسته‌بندي داده‌هاي آماري گرديد. كه اين كار با تشكيل جداول توزيع فراواني فعاليت‌ها انجام گرديده، و سپس اطلاعات كمي حاصل از پرسش‌نامه از طريق نرم افزار تحليلي- آماري SPSS20 تجزيه و تحليل گرديده است. در نهايت رابطه، تاثير و تفاوت بين متغيرها به صورت ميزان همبستگي سنجيده شده است. بخش ديگري از يافته‌هاي كيفي تحقيق از طريق داده‌هاي استخراج‌شده از مصاحبه نيمه سازمان‌يافته و مشاهده استخراج گرديده است. نتايج نشان مي‌دهد، مفهوم قابليت نقش اساسي در ايجاد پيوند بين كاربران و محيط‌هاي مسكوني داشته و اين مفهوم در گروه‌هاي سني كودكان و نوجوانان به سمت ابعاد ذهني- شناختي قابليت بوده و در گروه‌هاي سني بزرگسالان و سالمندان عمدتاً بر جنبه‌هاي كالبدي- فعاليتي قابليت فضا مي‌باشد.