بررسي تأثير سناريوهاي آبخيزداري بر دبي و رسوب با استفاده از مدل SWAT در مناطق خشك و نيمه‌خشك

سيل و فرسايش خاك از مهم‌ترين مشكلات حوزهاي آبخيز كشور است كه باعث هدر رفت خاك، كاهش حاصلخيزي خاك، كاهش پوشش گياهي، افزايش رواناب و سيلاب هاي شديد مي گردد. عمليات هاي آبخيزداري شامل عمليات بيولوژيكي و ميكانيكي مي شوند كه باعث حفاظت آب و خاك مي ‌شود، ولي براي اين كه مشخص شود در يك منطقه كدام روش و چه تعداد سازه تأثيرگذارتر است، نياز به بررسي دارد. در اين تحقيق براي بررسي تأثير طرح ‌هاي آبخيزداري بر فرسايش و رسوب در حوزه آبخيز رودخانه سرباز استان سيستان و بلوچستان از مدل هيدرولوژيكي SWAT و سناريوسازي ساخت سازه ‌هاي آبخيزداري در آبراهه ها استفاده شد. پس از آماده‌سازي مؤلفه ‌ها و داده‌هاي ورودي، مدل براي يك دوره 17 ساله (1999تا 2016) واسنجي‌شد. سپس طي يك دوره پنج ساله (2017 تا 2021) صحت سنجي گرديد. نتايج آناليز حساسيت نشان داده پارامترهاي آلفا در جريان برگشتي و  شماره منحني اوليه براي شرايط رطوبتي متوسط در روش SCS بيشترين تاثير را در واسنجي و صحت سنجي شبيه‌سازي داشته اند. نتايج بدست آمده از واسنجي رواناب با ضريب نش-ساتكيف 0.76‌ و ‌ضريب تبيين 0.86 و براي رسوب به ترتيب 0.53 و 0.58 بدست آمد. نتايج سناريو تأثير سازه ‌هاي آبخيزداري نشان‌دهنده كنترل نزديك 15 درصد رسوب و تأييدكننده آن است كه اقدامات آبخيزداري قادرند رواناب، فرسايش خاك و انتقال رسوب در منطقه را كاهش داده و كنترل نمايند. در اين ميان توجه به مسائل مالي طرح را بايد در انتخاب سناريوهاي آبخيزداري نيز در نظر داشت.