ارزش‌گذاري اقتصادي آب به منظور بررسي ميزان تخصيص آب در كاربري‌هاي مختلف (مطالعه موردي: حوزه آبخيز بجستان)

تأمين آب با كيفيت در كاربري ‌هاي مختلف در بخش هاي شرب، بهداشت و كشاورزي در مناطق خشك كشورمان، با چالش‌هاي متعددي روبرو است. آب شرب، به دليل جايگاه راهبردي و حساسيت بالا، به كيفيت مطلوب تري نياز دارد. حوزه‌ مطالعاتي بجستان از مناطق خشك استان خراسان رضوي است و شهر بجستان در محدوده‌ مركزي اين حوزه واقع شده است. آب كشاورزي از سه رشته قنات با كيفيت مطلوب در سطح دشت و بخش عمده‌ آب در كاربري هاي شرب، بهداشت و فضاي سبز شهري از آب انتقالي پلايا با كيفيت پايين ‌تر تأمين مي شود. از آنجا كه بخش اعظم آب زيرزميني اين حوزه با كيفيت مناسب در بخش كشاورزي مصرف مي شود، اين تحقيق با هدف تحليل اقتصادي قيمت ها، به منظور تعيين قيمت واقعي نهاده‌ آب در كاربري ‌هاي مختلف و مقايسه‌ نسبت سود به هزينه در تخصيص نوع منبع آبي صورت مي گيرد. با توجه به جمعيت 14000 نفري شهر بجستان و سرانه‌ روزانه 3 ليتر به ازاي هر نفر، هزينه‌ روزانه‌ 42.09 مترمكعب آب شرب تأميني، 115441332 ريال است. اين در حالي است كه هزينه‌ واقعي روزانه‌ آب در بخش بهداشت به ازاي اين جمعيت، 93.283.042 مي باشد. نتايج تحليل هزينه ها در بخش كشاورزي در محصولات انار، زعفران و پسته نشان داد كه نسبت سود به هزينه به ترتيب 0.87، 2.2 و 0.89 مي باشد كه نشان از به صرفه‌نبودن توليد محصول در اين بخش است و در صورت خام ‌فروشي آب توسط كشاورزان به شركت آب و فاضلاب، حتي به يك‌سوم قيمت واقعي آب شرب، يعني 914.000 ريال، منجر به كاهش اُفت آبخوان و نيز افزايش سود كشاورزان خرده مالك شده و به مديريت بهينه‌ مصرف و تخصيص آب كمك خواهد نمود.