دانشگاه ايراني؛ از مهجوريت مفهوم تربيت تا ناكارآمدي در تحقق انتظارات فردي و اجتماعي

نقش و جايگاه نهاد دانشگاه در عرصه‌هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و سياسي مورد توجه و تأكيد همه صاحب‌نظران مربوطه بوده و شواهد تجربي و پژوهشي فراوان نيز اين واقعيت را تاييد مي كنند. با اين همه به نظر مي‌رسد كه اين نهاد مهم در ايران با مشكلات فراواني مواجه است. آنچه در اين مقاله به عنوان يكي از اصلي‌ترين عوامل معرفتي يا فكري مشكلات موجود آموزش عالي ايران مورد تبيين و مفهوم‌پردازي قرار گرفته غفلت از ماهيت، مفهوم و مضمون محوري فرآيند تربيت انسان در دانشگاه ايراني و تقليل آن به روندي ايدئولوژيك و دولت‌محور بوده است كه در نتيجه آن نيازها و علايق دانشجويان و نيز انتظارات اجتماعي از دانشگاه (در سطوح محلي، منطقه‌اي و ملي) مورد غفلت قرار گرفته است. اين مقاله در حكم تلاشي آغازين براي توجه دادن سياست‌گذاران و برنامه ريزان آموزش ‌عالي كشور به فهم عميق‌ تر فرآيندهاي آموزشي و تربيتي و فراهم كردن زمينه ‌ها، الزامات و اقتضائات گوناگون آن در محيط ‌هاي دانشگاهي است. يافته هاي حاصل از اين مطالعه توصيفي و تحليلي، نشان مي دهد كه تربيت در مراكز دانشگاهي كشور به دلايل مختلف به ويژه اتخاذ سياست هاي كميت ‌محور و غفلت از ابعاد كيفي آموزش به روندي كم تأثير بر روي دانشجويان تبديل شده و در عمل نتوانسته است در معنا و مفهوم اصلي خود كه ناظر بر رشد و كمال همه جانبه، فهم و پذيرش آزادانه، آگاهانه و نقادانه مفاهيم و ارزش ها و به‌كارگيري آن‌ها در سلوك فردي و اجتماعي دانشجويان است، تجلي و عينيت يافته و در نتيجه از تحقق انتظارت فردي و اجتماعي خود قاصر است.