تحليل زماني-مكاني روند فصلي و سالانه روزهاي گردوغبار در اقليم‌هاي خشك ايران

گردوغبار پديده اقليمي زيان‌باري است كه موجب خسارت به بخش‌هاي محيط زيست و كشاورزي مي‌گردد. هدف اين مطالعه بررسي روند و تغييرات فصلي و سالانه رخداد گردوغبار در دوره بلندمدت اقليمي 1977-2021 در اقليم‌هاي خشك ايران در 42 ايستگاه سينوپتيك بود. ابتدا تغييرات روزهاي گردوغبار در دوره بعد از 2005 نسبت به دوره قبل 2005 و بلندمدت بررسي گرديد. سپس تحليل روند سري زماني با روش رگرسيوني و تحليل مكاني با روش‌هاي منكندال و سِن محاسبه گرديد. نتايج نشان داد تعداد روزهاي گردوغبار در دوره بعد از 2005 افزايش شديدي نسبت به دوره قبل از 2005 و بلندمدت دارد. روند سري زماني نيز وجود روند افزايشي را در اكثر اقليم‌ها و ايستگاه‌ها نشان داد كه شديدترين شيب افزايشي در دوره‌هاي 2005 -2010 و بعد از 2011 ديده مي‌شود. نتايج نشان داد فراواني ايستگاه‌هاي با روند افزايشي معنادار در اقليم فراخشك در مقياس فصلي و سالانه به ترتيب تا 93 و 64، اقليم خشك تا 83 و 83 درصد ايستگاه‌ها را در برگرفته است. از طرف ديگر، تغييرات افزايشي روزهاي گردوغبار 45 ساله در اقليم فراخشك در زمستان، بهار، تابستان، پاييز و سالانه به ترتيب تا 68، 69، 68، 55 و 261 روز؛ اقليم خشك به ترتيب 54، 31، 37، 45 و 187 روز؛ و اقليم نيمه‌خشك به ترتيب 23، 21، 9، 12 و 58 روز رسيده است. بنابراين تغيير زماني فراواني تعداد روزهاي گردوغبار به طرف فصول زمستان و بهار است  كه نشان‌دهنده گسترش اين پديده به فصول مرطوب است.