تعيين سرعت جريان آب در لايه‌هاي مخزن سد لتيان به كمك فناوري پرتونگاري مقطعي صوتي

فناوري پرتونگاري مقطعي صوتي يك روش پيشرفته از شاخه‌هاي دانش سنجش از دور است كه در سال‎هاي اخير توسط محققان متعددي براي اندازه‌گيري سرعت جريان و دما در محيط‌هاي آبي مختلف مورد استفاده و تأييد قرار گرفته است. هدف از اين پژوهش، امكان‌سنجي استفاده از اين فناوري در مخازن سدها، براي اندازه‌گيري سرعت جريان در لايه‌هاي مختلف است. اساس اين روش بر محاسبه و ثبت زمان پيمايش پرتوهاي صوتي در محيط آبي از جمله مخزن سد است. در گام اول انتشار امواج صوتي از ايستگاه اول به ايستگاه دوم شبيه‌سازي شد. سپس با توجه به پرتوهاي رهگيري شده، زمان‌هاي پيمايش به‌دست آمده و حل مسئله معكوس با روش تنظيم‌شده، سرعت جريان ميانگين و سرعت جريان لايه‌اي محاسبه شد. در اين پژوهش دو ايستگاه صوتي با انتقال دوسويه با بسامد 10 كيلوهرتز در مخزن سد لتيان در اول آبان 1399 قرار داده شد.  5 لايه در عمق با فاصله ده متر انتخاب شد. نتايج حل مسئله معكوس تنظيم‌شده نشان داد كه حداكثر سرعت 0.0006 متر بر ثانيه در لايه اول (عمق 0 تا 10 متر) رخ مي‎دهد. براي سرعت لايه‎هاي 2 تا 5، به ترتيب سرعت‌هاي 0.0003، 0.0001، 0.0002، 0.0001 بر ثانيه محاسبه شد كه با توجه به سرعت نزديك به صفر مخزن سد در لحظه داده‌برداري با تقريب خوبي سرعت جريان به‌دست آمد. پيشنهاد مي‌شود در مطالعات آينده داده‌برداري در زمان باز بودن دريچه‌هاي تخليه آب انجام گيرد تا بتوان نتيجه را با نتايج حاصل از اين پژوهش مقايسه كرد.