ارزيابي آب كاربردي و نمايه‌هاي عملكرد آبياري در جو زمستانه (مطالعه موردي: استان اردبيل)

در دست داشتن برآوردهايي معتبر از آب كاربردي فصلي و نمايه‌هاي ارزيابي عملكرد آبياري در شرايط واقعي مديريت آبياري و بهره‌برداري اعمال شده در مزارع، پيش‌نياز بهبود مديريت منابع آب كشاورزي است. در پژوهش حاضر، آب كاربردي فصلي و نمايه‌هاي ارزيابي عملكرد آبياري جو زمستانه در 25 مزرعه تحت مديريت زارعين واقع در استان اردبيل (شهرستان‌هاي اردبيل، نمين، نير و كوثر)، در فصل زراعي 1400-1399 مورد مطالعه قرار گرفت. نياز آبي خالص جو در مزارع مطالعاتي در فصل زراعي 1400-1399 و ميانگين 10 ساله آن به‌ترتيب، در دامنه 476 تا 652 و 403 تا 535 ميلي‌متر برآورد شد (به‌ترتيب، با ميانگين 530 و 449 ميلي‌متر). مجموع آب كاربردي و بارش موثر فصلي (I + Pe) و عملكرد دانه جو به‌ترتيب، بين 266 تا 716 ميلي‌متر و 0.14 تا 4.07 تن بر هكتار اندازه‌گيري شد (به‌ترتيب، با ميانگين وزني 475 ميلي‌متر و 2.33 تن بر هكتار). در نتيجه محدوديت دسترسي به آب آبياري، 3 تا 91 درصد (با ميانگين وزني 52 درصد) از عملكرد مورد انتظار جو آبي در منطقه (4.5 تن بر هكتار) محقق گرديد. اثر سطح مهارت بهره‌برداران، تناوب زراعي، نوع منبع تامين آب آبياري و روش آبياري بر نمايه‌هاي بهره‌وري فيزيكي و اقتصادي آب، معني‌دار (P 0.05) بود. نتايج نشان داد در منطقه مطالعاتي، مزارع با منبع آب سطحي از بيشترين آسيب‌پذيري نسبت به شرايط خشكسالي، برخوردار هستند. بهبود انعطاف‌پذيري مديريت آب در مزارع و كاهش اثرات مخرب روزهاي گرم و پرباد در مرحله پرشدن دانه‌ها، مي‌تواند بهبود نمايه‌هاي بهره‌وري آب را در پي داشته باشد.