اثر حساسيت مراحل رشد گياه ذرت در كاربرد توابع كاهش جذب آب، در شرايط تنش شوري

شبيه‌سازي دقيق ميزان جذب آب در دوره رشد گياه، باعث مديريت بهينه مصرف آب مي‌شود. اين پژوهش در سال 1400 با هدف شبيه‌سازي اثر تنش شوري بر ميزان جذب آب گياه ذرت رقم سينگل كراس 704، در فضاي لايسيمتري و در قزوين انجام شد. آزمايش به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح كاملاً تصادفي اجرا شد. اثر شوري خاك (فاكتور اصلي) شامل سطوح(S1) 0.5، (S2)1.7، (S3)2.5، (S4)3.5، (S5)4.5، (S6)5.5، (S7)6.5 و (S8)7.5 دسي‌زيمنس بر متر، در مراحل رشد (فاكتور فرعي) اوليه (P1)، توسعه (P2)، مياني (P3) و پاياني (P4) بررسي شد. براي شبيه‌سازي ميزان كاهش جذب آب در شرايط كاربرد تنش شوري، از توابع ون‌گنوختن، ون‌گنوختن-هافمن، ديركسن-آگوستيجن و ماس-هافمن استفاده شد. واسنجي مدل‌ها (توابع) با داده‌هاي واقعي در تيمارهاي S1، S3، S5 و S7 و ارزيابي آن‌ها در تيمارهاي S2، S4، S6 و S8 انجام شد. واسنجي مدل‌ها يك‌بار براي كل دوره رشد (با ضرايب ثابت) و بار ديگر با درنظر گرفتن حساسيت مراحل رشد گياه (با ضرايب متغير) انجام شد. در اثر افزايش شوري خاك، شيب كاهش جذب آب توسط گياه در مراحل رشد P1 تا P4 و كل دوره رشد به‌ترتيب 6.81، 7.4، 9.13، 4.25 و 7.9 درصد برآورد شد. بيش‌ترين تا كم‌ترين حساسيت گياه به تنش شوري، به‌ترتيب در مراحل رشد P3، P2، P1 و P4 مشاهده شد. نتايج نشان داد كه واسنجي توابع براي كل دوره رشد گياه، دقت كم‌تري براي تعيين ميزان جذب آب در طول دوره رشد داشت. آماره‌هاي ارزيابي CRM، EF، R2، RMSE و ME به‌ترتيب با مقادير 0.0005-، 0.993، 0.995، 0.016 و 0.031 نشان دادند كه تابع خطي ماس-هافمن، مدل بهينه براي شبيه‌سازي ميزان كاهش جذب آب بود. با درنظر گرفتن اثر حساسيت مراحل رشد گياه در توابع كاهش جذب آب، مي‌توان برآورد دقيق‌تري از ميزان جذب آب و نياز آبي واقعي گياه داشت، كه نتيجه آن افزايش بهره‌وري مصرف آب خواهد بود.