ارزيابي تابع توليد عملكرد و اجزاي عملكرد گلرنگ در شرايط كم‌آبياري و سطوح مختلف شوري

به‌منظور مديريت مصرف آب‌هاي شور در اراضي تحت آبياري و هم‌چنين مقابله با بحران كميابي منابع آبي در مناطق خشك و نيمه‌خشك، دست يافتن به توابع توليد بهينه آب شوري عملكرد محصولات زراعي، راه حل منطقي به نظر مي‌رسد. در همين راستا پژوهشي گلخانه‌اي با سه تيمار آبياري 100، 75 و 50 درصد نياز آبي و چهار سطح شوري 0.7، 4، 8 و 12 دسي‌زيمنس بر متر به‌صورت فاكتوريل و در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار در شهرستان كاشمر به انجام رسيد. هدف از انجام پژوهش تعيين بهترين تابع توليد آب شوري عملكرد گياه گلرنگ بود. توابع توليد استفاده شده در اين پژوهش خطي، درجه دوم، كاب داگلاس و متعالي بودند. جهت ارزيابي دقت و كارآمدي اين توابع در پيش‌بيني عملكرد و اجزاي عملكرد گلرنگ، از پارامترهاي آماري ميانگين مطلق خطا (MAE)، ريشه ميانگين مربعات خطاي نرمال (NRMSE)، ضريب تبيين (R2)، كارايي مدل‌سازي (EF) و شاخص توافق (d) استفاده گرديد. هم‌چنين حد آستانۀ تحمل به شوري گياه با استفاده از مدل خطي ماس هافمن تعيين گرديد. نتايج نشان داد در بين توابع استفاده شده، تابع درجه دوم با كم‌ترين NRMSE و بيش‌ترين R2 بهترين كارايي را در پيش‌بيني عملكرد دانه و اجزاي آن در شرايط توأم شوري و تنش خشكي داشت. مطابق با مدل خطي ماس هافمن، كاهش عملكرد نسبي دانه به ميزان 10 درصد در شوري 3.75 دسي‌زيمنس بر متر و كاهش 25 و 50 درصدي عملكرد دانه به‌ترتيب در شوري 6.75 و 11.75 دسي‌زيمنس بر متر اتفاق افتاد. با توجه به يافته‌هاي اين پژوهش مي‌توان تابع درجه دوم را به‌عنوان بهترين تابع توليد آب شوري عملكرد گلرنگ در شرايط كاشت گلداني توصيه نمود. البته با توجه به وابستگي توابع توليد به نوع خاك، شرايط آب و هوايي و اقليمي منطقه و روش‌هاي مديريت آب در مزرعه، مطالعات جامع‌تري در خصوص معرفي بهترين تابع توليد آب شوري عملكرد گلرنگ در شرايط مزرعه احساس مي‌گردد.