نقش بيوچار در حاصلخيزي خاك و بهره‌وري محصول در مناطق خشك و نيمه‌خشك: چالش‌ها و فرصت‌ها

بيش از 80 درصد از مساحت ايران را مناطق خشك و نيمه‌خشك تشكيل مي‌دهند. خاك‌هاي خشك و نيمه‌خشك داراي مشكلات و محدوديت‌هاي متعددي هستند. يكي از مهم‌ترين عوامل محدودكننده حاصلخيزي خاك و توليد محصول در اين مناطق، كمبود مواد آلي خاك است. در بيش از 60 درصد از اراضي كشاورزي ايران، ميزان كربن آلي خاك كمتر از يك درصد است؛ در حالي كه حد مطلوب آن در خاك 3 2 درصد مي‌باشد. مواد آلي خاك به‌عنوان يكي از مهم‌ترين شاخص‌هاي سلامت خاك، نقش محوري در حاصلخيزي خاك و توليد محصول دارند؛ به‌طوري كه با افزايش ميزان مواد آلي خاك مي‌توان ويژگي‌هاي فيزيكي، شيميايي و زيستي خاك را بهبود بخشيد و عملكرد گياه را افزايش داد. با اين حال، پايداري و اثر باقي‌مانده كودها و مواد زائد آلي در خاك كم است. امروزه تبديل انواع بقاياي آلي به بيوچار و افزودن آن به خاك، از روش‌هاي نوين افزايش كربن آلي خاك به شمار مي‌رود. اين روش، علاوه‌بر افزودن كربن آلي و بهبود حاصلخيزي خاك و افزايش عملكرد محصول، به‌دليل پايداري بسيار زياد، داراي اثرهاي باقي‌مانده زيادي در خاك مي‌باشد. با اين حال، به‌دليل ويژگي‌هاي خاص خاك‌هاي مناطق خشك و نيمه‌خشك، به كار بردن بيوچار در اين مناطق با چالش‌هايي همراه بوده و كمتر مورد توجه قرار گرفته است. در اين مقاله، ضمن مرور اثرات مثبت بيوچار بر شاخص‌هاي كيفي خاك و توليد محصول، چالش‌هاي كاربرد بيوچار در خاك‌هاي مناطق خشك و نيمه‌خشك به‌ويژه ديم‌زارها و راهكارهاي برطرف نمودن اين چالش‌ها مورد بررسي قرار گرفته است.