تبارشناسي گل سوسن (زنبق) در گل و مرغ ايراني

گل سوسن(شوشن) از گياهان شوش خوزستان با ايزدان ايلامي، پيوند مذهبي خورده است و وجهي نمادين در فرهنگ و هنر ايران باستان دارد. هدف، تبارشناسي گل سوسن و پيوند آن با ايزدان در هنر ايران باستان و استحاله آن در دوره اسلامي است. از اين‌رو نسبت گل سوسن آسماني با الهه آناهيتا چيست و استحاله آن به اسليمي در دوره اسلامي چگونه نمود يافته است؟ جايگاه آن در گل و مرغ صفوي تا قاجار چيست؟ روش تحقيق، توصيفي و تحليلي و جمع‌آوري داده‌ها، كتابخانه‌اي و الكترونيكي است. يافته‌ها نشان دارد گل سوسن با دو امشاسبند هورتات و امرتات در متون پيش از اسلام شناخته شده كه به همراهي الهه آناهيتا، نگهبانان گياه و آب برروي زمين اند. در هنر ايران باستان، سوسن در كنار نيلوفر با اهورامزدا، تثليث مقدس ايرانيان را تشكيل داده و با حضور در ديوارنگاره هاي پلكان كاخ آپادانا بر وجه مذهبي خويش صحه گذارده‌اند. در دوره اسلامي، هنرمندان نقش انتزاعي سوسن را در قالب اسليمي يا آرابسك در اماكن مذهبي تثبيت كردند. از دوره صفوي به بعد كه نقاشي ايراني به طبيعت گرايي متمايل شد، هنرمندان ضمن بهره‌بردن از نقاشي غربي، آن را به صورت واقع گرايانه نه تنها در نقاشي ديواري و مرقعات بلكه در بافت پارچه ها به كاربردند.