تبيين گفتمان‌هاي غالب در شكل‌گيري هنر پيشااسلامي عربستان با رويكرد نورمن فركلاف

شبه جزيره عربستان در دوران پيش از اسلام، شاه‌راهي ميان سوريه، مصر، ميانرودان و هند بود. اين تحقيق در نظر دارد تاريخ اجتماعي شبه جزيره را در سه سطح اقتصادي، سياسي و مذهبي مورد بررسي قرار داده و گفتمان‌هاي غالب را تبيين كند. سوال اصلي آن است كه گفتمان‌هاي غالب آن دوران چگونه بر شكل‌گيري آثار هنري تأثيرگذاشته‌اند؟ اين پژوهش از نوع كيفي، و روش توصيفي-تحليلي است كه جمع‌آوري اطلاعات در آن با شيوه كتابخانه‌اي و اسنادي بوده و در چارچوب نظري، از آراء نورمن فركلاف استفاده كرده است. نتايج تحقيق بيانگر آن است كه گفتمان‌هاي غالب در بستر مذهبي، يهوديت و مسيحيت بودند كه توسط امپراتوريهاي ساساني و بيزانس با رويكرد سياسي تقويت مي‌شدند. هرچند گفتمان اقتصادي غالب، در سه منطقه شمال، شرق و جنوب بر تجارت استوار بود، اما ايجاد تمهيدات كنترل آب در دو شهر يثرب (مدينه) و مكه، موجب استقلال و قدرت‌يافتن اقوام عرب بومي شد و مكه را به شهري آئيني تبديل نمود. در گفتمان هنري، مي‌توان تأثير اشياء وارداتي از ايتاليا، سوريه، مصر، ميانرودان، ايران و هند، و در معماري انگاره‌هاي هنري يهودي، مسيحي و خدايان سامي ميانرودان را مشاهده كرد، اما با ظهور اسلام و ايدئولوژي ساده‌زيستي آن، اين رويكردها رو به افول نهاد.