نقش ژئومورفولوژي در مخاطرات طبيعي، آسيب‌پذيري و پيشگيري از بلاياي طبيعي در كشور ايران

كشور ايران با انواع بلاياي طبيعي مكرر ازجمله سيل، زلزله، خشك‌سالي و طوفان شن دست‌وپنجه نرم مي‌كند، متأسفانه به ژئومورفولوژي و جايگاه ويژه اين رشته در پيش‌بيني، ارزيابي و آسيب‌پذيري در مناطق مستعد به مخاطرات طبيعي همچنان اهميت چنداني داده نمي‌شود و علي‌رغم هشدارها، پيش‌بيني‌ها و ارزيابي‌هاي متعدد مردم و مسئولين همچنان هنگام مواجه با وقوع رخدادهاي مخاطره‌آميز، همچنان غافلگير مي‌شوند؛ لذا اين پژوهش به اهميت نقش ژئومورفولوژيست‌ها براي ايجاد استراتژي‌هاي مناسب ارزيابي و مديريت ريسك مي‌پردازد. نقشه‌هاي رقومي ارتفاع، سري زماني داده‌هاي 30 ساله (1331- 1361) حداكثر دبي روزانه ايستگاه حجت‌آباد كرمانشاه به‌عنوان مطالعه موردي درزمينه دوره بازگشت سيل، آمار زلزله استان تهران و گستره اطراف آن درزمينه آسيب‌پذيري ناشي از زلزله در استان البرز استفاده شد. روش تحليل فراواني منطقه‌اي و مدل فازي براي تحليل مخاطرات طبيعي و بلاياي طبيعي به كار گرفته شد. نتايج در مورد دوره بازگشت سيل نشان از ويژگي‌هايي كه سيل ممكن است داشته باشد (بزرگي) و (تكرار) دارد. نقشه پهنه‌بندي آسيب‌پذيري در برابر زلزله نشان داد كه حدود ۲۸ درصد از مساحت استان البرز در پهنه آسيب‌پذيري زياد و بسيار زياد در برابر زلزله قرارگرفته است. بايد چارچوبي را براي تجزيه‌وتحليل آسيب‌پذيري انسان در مورد سيل و زلزله ارائه داد؛ كه اين كار فقط با به‌كارگيري ژئومورفولوژيست‌ها در قالب گروه‌هاي مشاوره درزمينه پيشگيري از بلاياي طبيعي و ايجاد مركز پايش خطر در ايران با به‌كارگيري آن‌ها امكان‌پذير مي‌شود.