ارزيابي روند توسعه فيزيكي نواحي سكونتگاهي به سمت مناطق سيل خيز (مطالعه موردي: شهر سنندج)

سيل از جمله مخاطراتي است كه بسياري از شهرهاي ايران را تهديد مي‌كند. يكي از مناطقي كه در معرض اين مخاطره قرار دارد، شهر سنندج است. سنندج به دليل مجاورت با رودخانه قشلاق و همچنين وضعيت هيدروژئومورفولوژي كه دارد، پتانسيل بالايي از نظر وقوع سيلاب دارد. با توجه به اهميت موضوع، در اين پژوهش به ارزيابي روند توسعه نواحي سكونتگاهي شهر سنندج به سمت مناطق مستعد وقوع سيلاب پرداخته شده است. در اين تحقيق، از مدل رقومي ارتفاعي 30 متر، نقشه زمين-شناسي 1:100000، تصاوير ماهواره لندست و همچنين لايه‌هاي رقومي اطلاعاتي مختلف، به‌عنوان داده-هاي تحقيق استفاده شده است. مهم‌ترين ابزارهاي مورد استفاده در اين تحقيق، نرم‌افزار ENVI و ArcGIS بوده است. اين تحقيق در دو مرحله كلي انجام شده است كه در مرحله اول، با استفاده از مدل تلفيقي Fuzzy-AHP مناطق مستعد وقوع سيلاب در محدوده مطالعاتي شناسايي شده و در مرحله دوم نيز با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي، روند توسعه نواحي سكونتگاهي شهر سنندج به سمت مناطق مستعد وقوع سيلاب ارزيابي شده است. بر اساس نتايج حاصله، مناطق شرقي محدوده شهري سنندج به دليل نزديكي به رودخانه قشلاق و همچنين ارتفاع و شيب كم، پتانسيل بالايي از نظر وقوع سيلاب دارد. همچنين نتايج اين تحقيق نشان داده است كه وسعت نواحي سكونتگاهي شهر سنندج در سال 1990، حدود 14.8 و در سال 2020 حدود 27.1 كيلومترمربع بوده است كه در سال 1990، حدود 2.6 كيلومترمربع از نواحي سكونتگاهي در معرض مخاطره سيلاب قرار داشته است ولي در سال به 7.9 كيلومترمربع افزايش يافته است. بر اين اساس مي‌توان گفت كه در برنامه‌‌ريزي‌هاي شهري صورت گرفته، به وضعيت سيل‌خيزي منطقه، توجه چنداني نشده است.