جغرافياي تاريخي ماكو

ماكو با نام باستاني شاوارشان و آرتاز، در گوشه شمال غرب ايران، جايگاه ويژه‌اي در طول تاريخ ايران داشته و در دوره باستان از مناطق مورد درگيري ايرانيان و ارامنه بود. بر اساس روايت منابع ارمني، سكونت اوليه در منطقه ماكو به دوران مادها بر مي‌گردد. اين سرزمين به علت تدفين «تادئوس» از حواريون حضرت عيسي (ع) جايگاه ديني و مذهبي برجسته‌اي در بين ارامنه جهان دارد. درباره ريشه لغوي ماكو و محدوده آن و نيز پيوستگي‌هاي اداري و سياسي آن با سرزمين ايران، نظرات متفاوتي وجود دارد. مقاله حاضر بر آن است كه جغرافياي تاريخي ماكو، وجه تسميه و حدود جغرافيايي آن را با استفاده از متون تاريخي و جغرافيايي بر پايه روش توصيفي تحليلي و با استفاده از داده‌هاي كتابخانه‌اي بررسي و تحليل كند. حاصل بررسي‌هاي انجام گرفته در اين مطالعه نشان مي‌دهد كه موقعيت جغرافيايي ماكو تأثير عمده‌اي بر حيات سياسي، فرهنگي و اقتصادي آن داشته است و ابعاد مختلف زندگي مردمان آن تحت تأثير جغرافيا و واقع شدن در نقطۀ مرزي آن قرار داشت. ماكو به علت قرار گرفتن در نقطۀ مرزي سه كشور ايران، روسيه و عثماني از اهميت ويژه‌اي در روابط بين اين سه قدرت برخوردار بود و خوانين حاكم بر آن حكومت خودمختاري براي خود تشكيل داده بودند.