سفال نوع لرستان و انتساب آن به پادشاهي اليپي

بيش از صد سال است كه محققان با قرائت متون آشوري، به مكان يابي جاي نام هاي ذكرشده در اين كتيبه ها پرداخته اند. برخي از اين جاي نام ها در مرزهاي شرقي قلمرو امپراتوري آشورنو و در غرب ايران قرار داشته كه يكي از آنها پادشاهي اليپي بوده است. اكثر باستان شناسان پادشاهي اليپي را در شمال پيشكوه لرستان و جنوب كرمانشاه مكان يابي كرده اند، اما طي دهه هاي اخير، بعد از انتساب سفال نوع لرستان به اقوام اليپي توسط لوئيس لوين و بعد از آن به وسيلۀ يانا مدودسكايا محققان به تحليل يافته هاي فرهنگي، ازجمله اين نوع سفال در قالب پادشاهي مورد بحث پرداخته اند. دليل انتساب سفال نوع لرستان به اقوام اليپي توسط باستان شناسان، هم زماني و پراكنش اين نوع سفال در محدوده و قلمرو درنظر گرفته شده براي پادشاهي اليپي است. پژوهش حاضر درپي اين است كه با استفاده از رويكرد نظري باستان شناسي تاريخي كه به تفسير اطلاعات متون تاريخي در بستر داده هاي باستان شناختي اتكا دارد، تحليلي دقيق و همه جانبه از اين موضوع ارائه دهد. اما پرسش اينجاست كه ميتوان با بهره گيري از متون آشوري و مكان يابي احتمالي يك پادشاهي، يك گونۀ سفالي را به آن فرهنگ نسبت داد؟ پژوهش حاضر درپي اين است كه با تحليل همه جانبۀ مدارك تاريخي و يافته هاي باستان شناسي، نتيجه گيري منطقي در باب فرضيۀ مطرح شده ارائه دهد. نتايج اين مطالعه نشان دادند كه با توجه به داده هاي كنوني، انتساب يافته هاي باستانشناسي نيمۀ نخست هزارۀ اول پيش ازميلاد پيشكوه لرستان، همانند سفال نوع لرستان به پادشاهي اليپي، قابل قبول نيست؛ درواقع، اين انتساب بايد در حد يك فرضيه مطرح شود، و مبنا قراردادن آن براي تحليل يافته هاي محوطه ها سبب گمراهي و نتايج نادرست خواهد بود، چراكه از يكسو مدارك قطعي تاريخي براي مكان گزيني دقيق پادشاهي اليپي در پيشكوه لرستان وجود ندارد؛ و ازسوي ديگر، الگوي زيست مبني بر كوچ نشيني در اين منطقه، امكان تطبيق محدودۀ پراكنش داده هاي باستان شناسي همانند سفال نوع لرستان را با اطلاعات تاريخي موجود در متون آشوري نمي دهد.