تأملي بر ساختار معماري و هويت تاريخي بناي آرامگاهي جوخواه

بناهاي آرامگاهي يكي از مهم ترين گونه هاي معماري اسلامي هستند. مطالعۀ اين گونه بنا در بستر جغرافيايي، درك و شناخت معناداري را از اين آثار پيش روي ما قرار مي دهد. منطقۀ وسيع طبس، باوجود دارا بودن ظرفيتي غني از آثار تاريخي و فرهنگي فاخر و به دليل مهجور بودن و شرايط سخت جغرافيايي، مورد كم توجهي مسئولان و باستان شناسان قرار دارد. در بررسي باستان شناختي بخش جوخواه طبس كه در سال 1394ه.ش. انجام گرفت، بناهاي متعددي ازجمله يك آرامگاه منفرد شناسايي شده كه تاكنون مورد پژوهش قرار نگرفته است. در اين پژوهش شيوۀ ساخت بنا با توجه به نحوۀ گنبدزني، اجراي تاق ، نوع مصالح و نوع تزئينات به كار رفته، موردتوجه قرار گرفته است. تحقيق حاضر براساس هدف از نوع توصيفي-تحليلي و ماهيت آن براساس رهيافت هاي تاريخي است. در اين پژوهش روش يافته اندوزي ها بر پايۀ مطالعات ميداني و استناد به منابع كتابخانه اي انجام شده است. اين پژوهش تلاش دارد، با تكيه بر يافته هاي باستان شناسي، مطالعات تطبيقي و هم چنين استناد به منابع مكتوب دوران اسلامي، به واكاوي هويت و تاريخ ساخت آرامگاه جوخواه طبس بپردازد. برآيند مطالعات صورت گرفته نشان مي دهد كه الگوي ساخت اين مقبره برگرفته از طرح مربع شكل، مانند بسياري بناهاي آرامگاهي در خراسان بزرگ طي سده هاي اوليۀ دوران اسلامي است. اگرچه با مقايسۀ داده هاي فرهنگي و عناصر ساخت مايه بنا با ساير آثار مشابه، مي توان تاريخ ساخت آن را به اواخر سدۀ ششم تا اوايل سدۀ هفتم هجري قمري نسبت داد.