امكان‌ سنجي پذيرش ضمان تفويت منافع انسان در پرتو قاعده لاضرر

علي‌رغم اتفاق‌ نظر اكثريت فقيهان بر اصل لزوم جبران ضرر و زيان ناروا و معقول بودن آن، ولي در خصوص مسئله «ضمان منافع تفويت‌شدۀ انسان» در قلمرو فقه اماميه اختلاف‌نظرهايي ديده مي‌شود كه ريشه آن را مي‌توان در اختلاف رويكرد فقيهان در گستره مباني فقهي «ضمان» جستجو كرد. از اين رو يكي از ادله فقهي قابل توجهِ لزوم جبران خسارت (ضمان)، «قاعده لاضرر» است كه در نگاه شماري از فقيهان به ويژه جمعي از فقهاي امامي مورد پذيرش قرار گرفته است. پرسشي كه اين پژوهش به دنبال ارائه پاسخ به آن مي‌باشد، اين است كه آيا مي‌توان در چارچوب «قاعده لاضرر» و ديدگاه‌هاي فقهي مطرح در خصوص آن، قائل به «لزوم جبران زيان ناشي از تفويت منافع انسان» شد يا خير؟ بر اساس يافته‌هاي اين پژوهش كه به شيوه توصيفي ـ تحليلي و با مراجعه به منابع معتبر فقهي به سرانجام رسيده است، دو ديدگاه فقهي متفاوت در اين باره وجود دارد. نگارندگان در اين مقاله با دفاع از ديدگاه توسعه گسترۀ قلمرو قاعده لاضرر و دليل عقل، آن ديدگاه فقهي را اثبات نموده‌اند كه قائل به «ضمان منافع تفويت ‌شده انسان» مي‌باشد.