امداد و نجات در موقعيت پرمخاطره و بيماري‌هاي واگيردار از منظر فقه اماميه

در شرايط پرمخاطره كه حيات يا سلامت جسمي نجاتگران را مورد تهديد جدي قرار مي‌دهد، تشخيص وظيفۀ ديني و قانوني براي نجات جان گرفتاران يا حفظ جان نجاتگران، كاري دشوار است. اين تحقيق به روش توصيفي ـ تحليلي، دلايل و مستندات فقهي را وارسي كرده و با بازخواني ادلۀ امداد و نجات پرمخاطره در موقعيت‌هاي مختلف، احكام متفاوتي را نتيجه گرفته است. در صورت تساوي نفوس، نجات و درمان واجب نيست؛ زيرا هر دو واجب‌الحفظ هستند. همچنين به مقتضاي حديث «لاضرر» و تعميم نهي از عبادات و اطعمه زيان‌آور به موقعيت ضرر جسماني، بر نجاتگر واجب نيست كه در موقعيت نبود تجهيزات محافظتي به منظور درمان و دفع ضرر از ديگري، خودش متحمل ضرر معتنابه شود. اما با توجه به اطلاقات ادلۀ امداد و نجات، رجحان و استحباب در اين شرايط به اثبات رسيد. استناد به حديث «لا عدوي» در نفي قانون سرايت بيماري و ماندن در محيطِ شيوع بيماري واگيردار، مردود است؛ لكن نجاتگران عرصه طبابت و پرستاري، علاوه بر برخورداري از دانش، تخصص و تجهيزات، طبق تعهد به عنوان الزامِ ثانوي تا حدّ امكان بايد به درمان بپردازند. اما در صورت ترك نجات در اين شرايط، نمي‌توان حكم به ضمان تارك نجات نمود؛ هرچند فرد، مرتكب معصيت شده است.