تبيين عوامل و پيامدهاي رانت بر فضاهاي شهري، مطالعه موردي: شهر تبريز

رانت در معناي عام آن، آورده‌اي خارج از فعاليت مولد و رقابتي است كه از طريق كميابي‌هاي طبيعي يا ساختگي حاصل مي‌شود. در مباحث شهري، تغيير تابع هدف مديريت شهري باهدف كسب سود كه به منافع عموم آسيب وارد آورد را مي‌توان تحت عنوان رانت قلمداد كرد. پژوهش حاضر با استفاده از رويكرد كيفي نظريه داده بنياد و باهدف مفهوم‌سازي پديده رانت در مديريت شهري به انجام رسيده است. مقوله‌هاي پديده محوري با ويژگي‌هايي؛ اتلاف منابع؛ كالا شدگي فضاي شهري، رواج روحيه و فرهنگ رانتير، نارضايتي عموم و تقليل سرمايه اجتماعي و در ادامه شرايط علي، شرايط زمينه‌اي، شرايط مداخله‌گر، راهبردها و پيامدها به‌عنوان نتايج پژوهش شناسايي و دسته‌بندي شد كه شرايط علي شامل؛ ساختار متمركز اداري، اقتصاد نفتي، زمينه و بستر قانوني، ضعف سنت‌هاي عمل جمعي، سياست تعديل اقتصادي و كوچك‌سازي دولت، شرايط زمينه‌اي اعم از؛ حساسيت نهادهاي نظارتي، شدت واكنش و خواست عمومي، اراده سازماني، شرايط مداخله‌گر شامل؛ قوانين فرادستي، ساختار اداري، روابط برون‌سازماني و روابط درون‌سازماني و راهبردها شامل؛ تقويت نهادينگي مديريت شهري، حمايت خواهي، شفافيت، بي‌تفاوتي و همراهي بوده است. اتخاذ هر يك از راهبردها بر اساس شرايط و زمينه‌هايي انجام مي‌شود و پيامد آن مي‌تواند بسته به آن‌ها در تشديد يا تضعيف رانت به‌عنوان پديده محوري مؤثر باشد، يا حتي بر ادامه روند موجود صحه گذارد.