تحليل گادامري ديالوگ و كاركرد روايي آن در تطبيق رسالة الغفران ابوالعلاء معري و «طلب آمرزش» صادق هدايت

ادبيات تطبيقي را مي‌توان محفلي براي ديالوگ ميان الگوهاي انديشگاني ملل گوناگون دانست؛ پس بررسي شكل‌هاي متنوع آن در اين حوزه بسيار حائز اهميت است. از حيث روايي، ديالوگ يكي از ابزارهاي كانوني‌سازي متن از درون است كه نويسنده آن را براي عينيت بخشيدن به رويدادهاي روايت، ‌نزديكي بيشتر به خواننده، خالي كردن فضايي براي مشاركت خواننده و نيز به اشتراك گذاشتن باورهاي دروني و بيروني به كار مي‌گيرد. پژوهش حاضر در پي آن است كه با نوعي رويكرد ادبيات تطبيقي، از طريق بررسي ديالوگ‌هاي دو اثر رسالة الغفرانِ ابوالعلاء معري و «طلب آمرزش» صادق هدايت، به تطبيق شكلي ديالوگ‌هاي دو اثر براساس الگوي گادامري بپردازد و نيز كاركرد بهره گيري از اين شكل روايي را توسط دو نويسنده مقايسه كند. از آنجاكه گادامر به اهميت ديالوگ در ارتباطات اجتماعي توجه بسيار دارد، اين پژوهش مي‌تواند در جهت خوانش جامعه شناسانۀ دو اثر يادشده مفيد باشد؛ پس تحليل او از ديالوگ مبناي كار پژوهش حاضر است. نتيجه‌اي كه اين پژوهش در پايان به آن مي‌رسد اين است كه به‌كارگيري ديالوگ در دو اثر، كاركردهاي مشتركي دارد؛ ازجمله بازگشت به گذشته، شخصيت پردازي، گفتن به جاي نشان دادن، بيان اعتراف‌ها و اصلاح تفكر اشتباه دربارۀ مردگان. همچنين «گشودگي» به عنوان شرط اساسي ديالوگ گادامري در ديالوگ‌هاي هر دو اثر ديده مي‌شود.