جان راولينز و اقتباس ايدئولوژيك از شرق: مطالعه موردي فيلم هزارويك شب

مطالعات بينارشته‌اي از اهميت بالايي برخوردار است؛ زيرا بسياري از رشته‌ها را به هم وصل مي‌كند. مطالعات بينارشته‌اي كه بخشي از پژوهش‌هاي ادبيات تطبيقي است، پلي ارتباطي بين رشته‌هاي علوم انساني و هنري ايجاد مي‌كند كه بازآفريني در شكل فيلم در اين حوزه مي‌گنجد كه بين سينما و ادبيات ارتباط و نزديكي برقرار مي كند. گسترۀ مقالۀ پيش رو، بررسيِ تفسير خاصِ جان راولينز از كتاب هزار و يك شب در شكل بازآفريني آن در فيلم هزار و يك ‌شب (1942) است. اين فيلم كه به پيروي از كتاب هزار و يك ‌شب، هزار و يك ‌شب نام دارد، از هزار و يك ‌شب فاصله گرفته و آن را تحريف كرده است. اين تحريف و تغيير در ذات اقتباس است؛ چراكه راولينز نمي خواهد به طور كامل به داستان وفادار بماند و عملاً وفاداري را فداي تخيل خود مي‌كند. از آنجاكه كارگردان فيلم، كارگرداني غربي است كه به بازنمايي شرق مي‌پردازد، اين سؤال مطرح است كه آيا اين تغيير، ايدئولوژيك است و بايد فيلم در حوزۀ شرق شناسي بررسي شود؟ آيا وي شرق را تحريف كرده است؟ نتايج تحقيق نشان مي دهد راولينز شخصيت شهرزاد را به كلي تغيير داده است و وي را زني رقاصه معرفي مي‌كند كه براي اعراب مي‌رقصد و آنان را مسحور رقص خويش مي‌كند. ممكن است اين طور استنباط شود كه راولينز شرق را تحريف كرده و تصاوير كليشه‌اي و منفي ارايه كرده است و اقتباس او تصاويري خودكامه، قانون‌گريز، احساسي، خرافي، شهواني و قدرت‌طلب از شرقيان را به تصوير كشيده است.