تعيين الزامات استفاده از انرژي خورشيدي در اماكن در شرايط بحران

وابستگي شديد و نياز فزاينده جهان به منابع انرژي، پرداختن به مباحث مرتبط را به مزيت رقابتي كشورها تبديل كرده است. مسائلي نظير محدوديت ذخاير نفتي و ساير سوخت‌هاي فسيلي، باعث شده كه جهان در تكاپوي گذر از تنگناي انرژي به منابع تجديدشونده؛ به‌ويژه انرژي خورشيدي چشم بدوزد. توليد برق با استفاده از انرژي خورشيدي در سراسر جهان به‌سرعت در حال گسترش است و با توجه به مزاياي مختلف آن، در بخش‌هاي نظامي نيز مورداستفاده قرارمي‌گيرد. از سويي ديگر، امروزه آسيب‌رساني به زيرساخت‌هاي تأمين انرژي نظير قطع برق از سوي گروه‌هاي تروريستي و دولت‌هاي متخاصم به‌عنوان يك تاكتيك نظامي و راه‌كار واردكردن ضربه استفاده شود؛ بنابراين، قبل از ايجاد زيرساخت‌هاي لازم و استفاده از انرژي خورشيدي بايستي تهديدات و ضعف‌هاي احتمالي بررسي شود. در اين پژوهش براي «تعيين الزامات استفاده از انرژي خورشيدي در اماكن نظامي در شرايط بحران» از رويكرد آميخته (كيفي و كمي) استفاده شده است. اين پژوهش ازنظر هدف، كاربردي و ازنظر روش، موردي- زمينه‌اي است و براي گردآوري اطلاعات، از مطالعات كتابخانه‌اي و تحقيقات ميداني استفاده شد. ابزارهاي گردآوري اطلاعات، متن‌خواني، مصاحبه و پرسش‌نامه بوده است. ابتدا با بررسي منابع كتابخانه‌اي، فرم مصاحبه تهيه گرديد و طي مصاحبه‌اي عميق با نخبگان حوزه تحقيق (10 نفر)، الزامات استفاده از انرژي خورشيدي در اماكن نظامي در شرايط بحران در دودسته الزامات بيروني، ناظر بر تهديدات و الزامات دروني، متناسب با نقاط ضعف، طبقه‌بندي گرديدند. بعد از جمع‌آوري نظرات خبرگان و تحليل كيفي مصاحبه‌ها و تلفيق مطالب گردآوري‌شده، پرسش‌نامه نهايي طراحي شد. در پرسش‌نامه نهايي، تهديدات (مؤلفه‌هاي بيروني) در قالب 7 مؤلفه و 30 الزام و نقاط ضعف (مؤلفه‌هاي دروني) نيز در قالب 5 مؤلفه و 12 الزام مطرح گرديد. پرسش‌نامه نهايي در اختيار 65 نفر از كارشناسان مرتبط با موضوع قرا گرفت و همه جامعه آماري به‌عنوان جامعه نمونه مورداستفاده قرار گرفت. روايي پرسش‌نامه صوري و با تأييد خبرگان حوزه پژوهش تحصيل شد و پايايي پرسش‌نامه‌ها بر اساس آلفاي كرونباخ كسب گرديد. نتايج تجزيه‌وتحليل سؤالات پژوهشي نشان‌داد كه پرسش‌شوندگان معتقدند 79.2 تهديدات، 85.4 نقاط ضعف، 87.22 الزامات بيروني و 89 الزامات دروني استخراج‌شده، در حد زياد و خيلي زياد بر استفاده از انرژي خورشيدي در اماكن نظامي در شرايط بحران مؤثر هستند. هركدام از فرضيه‌هاي پژوهشي با استفاده از آزمون خي‌دو مورد تجزيه‌وتحليل قرار گرفتند و با استفاده از آزمون فريدمن، مشخص گرديد كه «بمباران هوايي»، «حملات موشكي» و بعد از آن‌ها «بمب‌هاي الكترومغناطيسي» جدي‌ترين تهديدات سامانه انرژي خورشيدي در اماكن نظامي هستند و مهم‌ترين نقاط ضعف سامانه خورشيدي نيز به ترتيب «احتياج به هزينه اوليه نسبتاً زياد»، «نبود دانش و تجربه استفاده در آجا»، «ناپايداري برق توليدي»، «مشكلات جانمايي» و «آسيب‌پذيري در برابر شرايط مختلف آب و هوايي» احصا گرديدند. متناظر با تهديدات و نقاط ضعف احصاء شده، الزامات (راهكارهاي مقابله‌اي) نيز استخراج و اولويت‌بندي شدند.