واكاوي كيفي بسترهاي گرايش به مصرف مواد مخدر

هدف: هدف پژوهش حاضر واكاوي و كشف نظام معنايي بسترهاي گرايش به مواد مخدر در بين دانش آموزان مقطع متوسطه در استان خوزستان بود. روش: اين پژوهش كيفي و از نوع نظريه گراندد تئوري بود. جامعه آماري پژوهش شامل دانش آموزان مقطع متوسطه خوزستان بود كه در سال 1401 به مراكز درمان اعتياد ويژه دانش آموزان در خوزستان مراجعه نمودند و از بين آن ها 15 نفر با روش نمونه گيري هدفمند به عنوان نمونه پژوهش انتخاب شدند. براي جمع آوري داده­ها از مصاحبه عميق و نيمه ساختاريافته استفاده شد. از روش تحليل مضمون در سه سطح مضمون هاي پايه (كدها و نكات كليدي موجود در متن)، سازمان دهنده (مقولات به دست آمده از تركيب و تلخيص مضمون هاي پايه) و فراگير (مضمون هاي عالي دربرگيرنده ي اصول حاكم بر متن به عنوان يك كل) جهت تجزيه و تحليل مصاحبه ها استفاده شد. يافته ها: نتايج نشان داد كه بسترهاي تعيين­كننده و مؤثر بر گرايش به مصرف مواد مخدر شامل تأثيرپذيري و يادگيري از اعضاي خانواده، تنش و از هم گسيختگي خانوادگي، ناخوشي و انزوا، نارسايي و كاستي هاي آموزشگاه، نابساماني تعاملي در بين دانش آموزان، فقر و تنگناي اقتصادي، يادگيري و تأثيرپذيري منفي از شبكه دوستي همسالان، خوش كامي موقتي و كلافگي رواني بودند. بر اساس يافته هاي پژوهش مي توان گفت گرايش به مصرف مواد مخدر دانش آموزان ريشه در عوامل زيست اجتماعي فقر بنياد، زيست اقتصادي فقر بنياد و زيست رواني فقر بنياد دارد كه هر سه آنها در يك فرايند ديالكتيكي و چرخه گونه، باعث هم افزايي منفي در راستاي سوق دادن افراد به سمت مصرف مواد مخدر مي شوند. نتيجه گيري: براساس نتايج پژوهش حاضر، توجه به سياست سازي هاي پيشگيرانه و مداخله محور اجتماعي، رفاهي و آموزشي ضروري است. برنامه ريزي ها و سياست گذاري رفاهي، اجتماعي و آموزشي مي تواند بستر قابليتي و توانمندسازي را براي خانواده هاي آسيب پذير فراهم نمايند. از طرف ديگر، با كمك نظام آموزشي مهارت محور تعاملي، تربيتي و اجتماع محور مي توان از كانون مدرسه به عنوان نهادي اثرگذار و كارآمد در راستاي سلامت بخشيدن به دانش آموزان آسيب پذير و كاهش گرايش به مصرف مواد مخدر استفاده كرد.