برآورد عملكرد برخي از محصولات زراعي ديم در اراضي آبي زراعي و باغي فعلي كشور

با توجه به وقوع كم آبي در آينده، احتمال مي رود بخشي از زمين هاي آبي و باغي فعلي كشور، امكان كشت محصولات آبي را نداشته باشند، ولي احتمال دارد بتوان در اين اراضي توليدات ديم به عمل آورد. امّا اين كه با توجه به نوع خاك و اقليم چه پتانسيلي براي كشت محصولات ديم وجود دارد، نامشخص است. بنابراين، در اين مطالعه پتانسيل توليد محصولات گندم (Triticum aestivum)، جو (Hordeum vulgare L.)، نخود (Cicer arietinum L.)، عدس (Lens culinaris Medik) و كلزا (Brassica napus) به‌صورت كشت ديم در اراضي آبي (زراعي و باغي) فعلي مدل سازي شد. براي تعيين عملكرد از مدل SSM-iCrop2 و براي رسم نقشه ها از ArcGIS استفاده شد. عملكرد كشاورزان در اين اراضي به دو صورت 50 و 70 درصد پتانسيل عملكرد در نظر گرفته شد. همچنين عملكردهاي حاصله به چهار گروه عالي، خوب، متوسط و نامناسب طبقه بندي شدند. اين طبقه بندي بر اساس صرفه اقتصادي – زراعي براي برداشت محصول مي باشد. چنانچه با مديريت مطلوب عملكرد كشاورزان به 70 درصد پتانسيل برسد براي گندم ديم همه استان ها در گروه متوسط به بالا (3، 18 و 10 استان در گروه عالي، خوب و متوسط) قرار مي گيرند، براي جو ديم 30 (3، 10 و 17 استان در گروه عالي، خوب و متوسط) و نخود ديم 30 (3، 6 و 21 استان در گروه عالي، خوب و متوسط)، عدس ديم 31 (13 و 18 استان در وضعيت خوب و متوسط) كلزا 30 استان (4، 5 و 21 استان در گروه عالي، خوب و متوسط) در گروه متوسط به بالا قرار خواهند گرفت. بر اساس 70 درصد پتانسيل عملكرد كلزا، جو و نخود فقط يك استان در گروه نامناسب قرار گرفته است. از طرفي، اگر با مديريت نامناسب، عملكرد كشاورزان به 50 درصد عملكرد پتانسيل برسد براي گندم ديم 30 (2، 2 و 26 استان در گروه عالي، خوب و متوسط)، براي جو ديم 28 (4 و 24 استان در گروه خوب و متوسط) و نخود ديم 18 (4 و 14 استان در گروه خوب و متوسط)، عدس ديم 28 (3 و 25 استان در وضعيت خوب و متوسط) كلزا 25 استان (5 و 20 استان در گروه خوب و متوسط) در گروه متوسط به بالا قرار خواهند گرفت. بر اساس 50 درصد پتانسيل عملكرد گندم، جو، كلزا، نخود و عدس ديم به ترتيب 1، 3، 6، 13 و 3 استان در گروه نامناسب قرار گرفتند. طبق نتايج اين مطالعه، در صورتي كه مديريت نامناسبي صورت گيرد، بخش عمده اي از استان هاي كشور از نظر عملكرد در گروه متوسط و نامناسب قرار خواهند گرفت و توليدات كشاورزي پاسخگوي نياز كشور نخواهد بود. بنابراين، لازم است براي كشت محصولات ديم به مديريت هاي زراعي توجه ويژه اي اختصاص يابد، زيرا تنها در صورتي كه 70 درصد پتانسيل عملكرد حاصل شود، توليدات كشاورزي كشور در وضعيت قابل قبولي قرار خواهد گرفت.