ارزيابي سطح آلودگي و ريسك بهداشتي برخي عناصر جزيي در زمين‌هاي كشاورزي اطراف تهران

زمينه و هدف: زمين‌هاي كشاورزي اطراف تهران به دليل مجاورت با منابع آلودگي ممكن است به انواع آلاينده‌ها آلوده شوند و لازم است اين آلودگي مورد بررسي قرار گيرد. بنابراين، اهداف اين مطالعه تعيين سطح آلودگي برخي عناصر جزئي در خاك كشاورزي اطراف تهران و ارزيابي ريسك بهداشتي مربوطه بودند. روش بررسي: در اين مطالعه 43 نمونه خاك از زمين‌هاي كشاورزي اطراف تهران جمع آوري شد. نمونه‌ها آماده سازي و هضم اسيدي شدند و غلظت‌هاي واناديوم، ليتيوم، لانتانيوم، موليبدن و آنتيموان با ICP-OES سنجش شد. براساس غلظت‌هاي عناصر در خاك، شاخص‌هاي آلودگي و ريسك غيرسرطانزايي (مبتني بر شبيه سازي مونت كارلو) ارزيابي شدند. يافته‌ها: از بين عناصر مورد مطالعه، واناديوم (mg/kg 131) داراي بالاترين غلظت بود و به دنبال آن لانتانيوم ليتيوم آنتيموان موليبدن قرار داشتند. مقادير شاخص زمين انباشتگي (Igeo) و فاكتور غني شدگي (EF) به ترتيب در محدوده 1/9- تا 0/8 و 0/5 تا 3/1 بودند. مقادير شاخص آلودگي جامع نمرو (NIPI) در محدوده 1/3 تا 2/0 بودند. مقدار شاخص ريسك غيرسرطانزايي براي ليتيوم، موليبدن، آنتيموان و واناديوم ناچيز، اما براي لانتانيوم فراتر از حد آستانه بود. نتيجه‌گيري: اين مطالعه نشان داد كه زمين‌هاي كشاورزي اطراف تهران به ميزان كم تا متوسط به عناصر جزيي آلوده هستند. با اين حال، ريسك غيرسرطانزاي غيرقابل قبولي براي لانتانيوم موجود در خاك كشاورزي برآورد شد. بنابراين، لازم است آلودگي لانتانيوم در خاك‌هاي كشاورزي اطراف تهران بطور ويژه مورد توجه قرار گيرد.