ارزيابي تغييرات مكاني عنصر آرسنيك در منابع آب زيرزميني حوضه سيرجان

زمينه و هدف: اين پژوهش سعي دارد، ضمن آناليز توزيع مكاني و روند تغييرات ميزان آرسنيك در منابع آب زيرزميني حوضه سيرجان، عوامل موثر بر غلظت اين عنصر در اين منابع آبي را ارزيابي و تحليل نمايد. روش بررسي: نمونه برداري از منابع آب زيرزميني حوضه سيرجان از چاه ‏هاي بهره‏ برداري در محدوده آبخوان به تعداد 19 نمونه به روش سيستماتيك – تصادفي صورت پذيرفت. در هنگام نمونه ‏برداري، پارامترهايي همچون pH و همچنين موقعيت جغرافيايي چاه ‏هاي نمونه با استفاده از GPS تعيين گرديد. سنجش آرسنيك با روش ICP-MS كه متداول ترين روش براي شناسايي و اندازه ‏گيري آرسنيك است، صورت پذيرفت. همچنين جهت ارزيابي عوامل موثر بر غلظت عنصر آرسنيك در منابع آب زيرزميني دشت سيرجان از روش تحليل سيستم ‏هاي ارضي استفاده شد. يافته‌ها: نتايج پژوهش نشان مي ‏ دهد كه ميزان آرسنيك در تمام نمونه‏ ها بالاتر از رهنمود ارائه شده سازمان جهاني بهداشت است به طوريكه ميزان اين عنصر در منابع آب زيرزميني محدوده مطالعاتي بين µg/L 30 تا  µg/L390 تغيير مي ‏كند. نتايج نشان مي دهد كه با توجه به آناليز ارتفاعي حوضه سيرجان حداكثر غلظت آرسنيك مربوط به قسمت هايي از عميق ترين نقاط حوضه است. مقدار آرسنيك نمونه شماره 9 كه در پست ‏ترين قسمت حوضه گرفته شده، به ميزان µg/L 390 است. به همين علت ماندگاري آب در اين قسمت از حوضه افزايش يافته و به تبع آن شدت جريان كاهش مي‏ يابد در نتيجه طبق قانون اثر تجمعي اين فرآيند مي ‏تواند منجر به افزايش غلظت آرسنيك گردد. نتيجه‌گيري: ارزيابي روند تغييرات غلظت عنصر آرسنيك در منابع آب زيرزميني محدوده مطالعاتي حاكي از آن است كه غلظت اين عنصر يك روند افزايشي بالايي داشته است. طبق نتايج، قرارگيري منطقه مورد مطالعه در مركز فرآيندهاي هيدروترمال و ژئوترمال (كمربند كانه ‏زايي مس در ايران)، اثر تجمعي و تاثير pH بر جذب و واجذب عنصر آرسنيك، از مهمترين عوامل موثر بر افزايش ميزان آرسنيك در منابع آب زيرزميني حوضه سيرجان هستند.